Een zondagavond in oktober

HET ZIJN VAAK kleine berichten over ver leed, die in een krant van maandag een bescheiden plekje vinden - een veerboot op de Ganges, een bus-in-ravijn op de Filippijnen en als het een vliegtuigongeluk betreft soms de toevoeging “aan boord bevonden zich geen Nederlanders”.

Maar als dan plotseling een spookscenario uit een film werkelijkheid wordt en een grote Jumbojet zich midden in een Nederlandse flat boort, dan dringt zich in één klap het onbeschrijflijke leed van een moderne ramp op. Tientallen mensen verbranden in hun woonkamer, honderden mensen worden van de ene op de andere seconde in een nachtmerrie gestort, die hen de rest van hun leven zal heugen. Twee grote flats staan in lichterlaaie, mensen springen in doodsnood naar beneden en zoals een al wat oudere ooggetuige vanuit een flat aan de overkant vertelt: “Dat krijsen, dat krijsen, het is verschrikkelijk”.

De toedracht blijft vooralsnog een raadsel. De bemanning van de El Al Jumbo heeft diverse manoeuvres uitgevoerd, nadat een van de motoren in brand was gevlogen. Zij heeft waarschijnlijk ook diverse beslissingen genomen en procedures gevolgd, inclusief de achteraf fataal gebleken beslissing om terug te keren naar Schiphol. Een nauwgezette rapportage van oorzaken, handelwijze en procedures is het minste wat nu mag worden verwacht van de autoriteiten van Schiphol en de Israelische luchtvaartmaatschappij.

EEN GEVOEL VAN machteloosheid zoekt een uitweg: er komen kritische vragen over de risico's van vliegvelden in dichtbevolkte gebieden, over de tekorten van een rampenplan, over landingsbanen en dat het maar eens afgelopen moet zijn. Nederland is een dichtbevolkt land en de Randstad hoort tot de dichtstbevolkte regio's ter wereld. In het centrum ervan ligt Schiphol, waar elk jaar 200.000 vliegtuigen landen en opstijgen.

Nuchtere beschouwing zegt dat een belangrijk vliegveld altijd in de buurt van agglomeraties ligt, dat het niet alleen in maar ook boven de Randstad elke dag opnieuw weer een drukte van jewelste is en dat het aantal ongelukken met vliegtuigen vele malen geringer is dan met welk ander middel van vervoer dan ook.

De moderne tijd gaat gepaard met moderne rampen. Maar dat is een even noodzakelijke als koele constatering, en wat heeft die moeder daaraan, die verdwaasd loopt te zoeken naar haar zoontje? En wat hebben honderden onschuldige landgenoten daaraan die niet eens dat piepkleine risico van een vliegreis namen en gewoon thuiszaten, op een normale zondagavond in oktober?

Verre ongelukken zijn terloops, een catastrofe in de buurt is dwingend. Medeleven en praktische bijstand bepalen nu de vaardigheid om deze verpletterende klap op te vangen.