"Ingreep is absoluut verminkend'; Gynaecologen wijzen elke vorm van vrouwenbesnijdenis af

LEIDEN, 3 OKT. De vereniging voor obstetrie en gynaecologie wijst elke vorm van vrouwenbesnijdenis af. Het ministerie van WVC moet een commissie instellen die het laatste woord moet krijgen als het gaat om "probleemsituaties'. Die kunnen ontstaan wanneer degene die om enigerlei vorm van vrouwenbesnijdenis verzoekt, er niet van kan worden overtuigd dat van een ingreep zou moeten worden afgezien.

Dat zei voorzitter M.D. Kloosterman na afloop van het symposium "Vrouwenbesnijdenis wereldwijd en in Nederland' gisteren in Leiden. Minister d'Ancona (WVC) had in haar openingstoespraak om een standpuntbepaling van onder andere de NOVG verzocht. De minister nam 6.000 handtekeningen in ontvangst tegen elke vorm van vrouwenbesnijdenis.

Het "nee' tegen elke vorm van vrouwenbesnijdenis, dat tijdens een vergadering van de vereniging in november door de leden moet worden bekrachtigd, staat haaks op een concept-verklaring van de Nederlandse deelnemers aan het symposium die gistermiddag in kleine kring circuleerde. In die verklaring werd de vraag opgeworpen in hoeverre de "mildste' vorm van vrouwenbesnijdenis, incisie, als een verminking moest worden opgevat. “Socio-cultureel gezien zou dit een optie kunnen zijn, indien vaststaat dat aldus erger wordt voorkomen”. “Wanneer je in uiterste nood incisie toepast, ben je nog niet vóór vrouwenbesnijdenis”, aldus de Leidse gynaecoloog C.D. van der Does.

Na afloop van de forumdiscussie zei Kloosterman dat de verklaring werd ingetrokken. “Wij zijn ervan overtuigd geraakt dat geen enkele vorm van vrouwenbesnijdenis in Nederland mag worden toegepast”.

Tot verontwaardiging van de Afrikaanse deelneemsters aan het symposium, onder wie dr. E. Dorkenoo, B. Ras-Work en mevrouw Z. Siad Naleie waren zij niet gekend in de formulering van de concept-verklaring die ook niet in het Engels was vertaald. “Wanneer dit wordt aangenomen verlaten we dit symposium. Het is een klap in ons gezicht”, aldus Ras-Work vlak voor het begin van de forumdiscussie.

Vooral zij en Dorkenoo, een Somalische die in Engeland campagne voert tegen elke vorm van vrouwenbesnijdenis, trokken fel van leer tegen de opstellers van het rapport over vrouwenbesnijdenis en Somalische vrouwen in Nederland. Dit rapport verscheen dit voorjaar en was opgesteld in opdracht van WVC. Een van de aanbevelingen luidde om wel onderscheid te maken tussen verminkende (infibulatie) en niet verminkende vormen van vrouwenbesnijdenis.

“U zegt dat wanneer bij meisjes in het uitsterste geval incisie wordt toegepast, hun huwelijkskansen binnen de Somalische gemeenschap groter zullen zijn. Maar zij gaan heus niet terug naar Afrika om daar een traditionele man te zoeken. En waarom zouden ze per se met iemand van hun eigen volk willen trouwen? De tweede generatie Somalische vluchtelingen wil trouwens helemaal geen besneden vrouw”, beet Dorkenoo de onderzoeksters toe.

Die wezen op hun beurt op het grote verschil in ervaring met de opvang van Somalische vluchtelingen in Engeland en in Nederland. “Uw land heeft een jarenlange ervaring opgebouwd, Nederland wordt pas sinds enige jaren met dit probleem geconfronteerd”, aldus onderzoekster K. Bartels.

Verschillende gynaecologen reageerden vanuit de zaal ook sterk afwijzend op de in het rapport voorgestelde aanbeveling. De Amsterdamse hoogleraar gynaecologie F.B. Lammes zei “er niet aan te moeten denken bij een meisje een sneetje in de clitoris te moeten aanbrengen. Het is absoluut verminkend.” Tropenarts C. van der Wijden laakte het feit dat “iets wat wij bij onze dochters nimmer zullen toestaan, wel zou worden toegestaan bij de dochters van Afrikaanse vrouwen. Waarom zouden voor andere groepen andere normen moeten gelden?”

Met ingehouden woede reageerde Ras-Work op de vergelijking die werd getrokken tussen vrouwen-en mannenbesnijdenis. “Het is een manier om ons af te leiden van het onderwerp waarom het hier gaat. Laat een mannenforum zich maar over de besnijdenis bij jongetjes buigen.”

In een eerder deze maand opgestelde verklaring noemt minister Pronk (ontwikkelingssamenwerking) het gelijkstellen van besnijdenis bij jongens en meisjes “ten principale onjuist”. “Het verwijderen van de voorhuid van de penis bevestigt/benadrukt de mannelijkheid in positieve symbolische zin zonder kans op schade aan sexuele beleving of andere gezondheidsrisico's”, terwijl “het besnijden van clitoris en/of labia de vrouwelijkheid in vaak negatieve symbolische zin bevestigt”, aldus de bewindsman die zich in de verklaring keert tegen elke vorm van vrouwenbesnijdenis.

Verschillende spreeksters pleitten voor meer onderwijs en voorlichting aan de 5.400 Somalische vrouwen en meisjes die zich sinds 1987 in Nederland bevinden. “Dat kost tijd, veel tijd maar het is te gemakkelijk om te zeggen: kom maar naar het ziekenhuis, dan wordt u daar geholpen. Het is onze ervaring in veel Afrikaanse landen dat hoe hoger het onderwijspeil van vrouwen is, des te meer zijn ze geneigd af te zien van besnijdenis bij hun dochters”, aldus Ras-Work.

    • Anneke Visser