Hervormingsproces

In "het Westen heeft zich totaal verkeken op Oost-Europa' (NRC Handelsblad, 7 september) gaat de Martin van den Heuvel in op de rol van Westerse landen in het hervormingsproces in de voormalige Oostbloklanden.

De auteur brengt het ontoereikende en ondoordachte economische beleid als een van de grote missers naar voren. De politieke instabiliteit, waarvan onder anderen nationalisten kunnen profiteren, zou daardoor in de hand gewerkt worden. Deze conclusie lijkt voor de hand te liggen. Echter, zelfs het enige Westerse land, Duitsland, dat wél zijn verantwoordelijkheid en de daaruitvoortvloeiende (financiële) consequenties jegens voormalige Oostbloklanden neemt, lijkt zich ook verkeken te hebben op de situatie.

(West)-Duitsland wordt, als enig Westers land, direct met de erfenis van het communisme geconfronteerd. De massale inbreng van kennis en ervaring en enorme economische en financiële steun zijn echter ontoereikend het voormalige Oost-Duitsland op korte termijn (economisch) op de been te helpen. Ondanks de grote Westerse steun lukt het niet de erfenis van generaties communisme in enkele jaren te boven te komen. In de voormalige DDR komt de verwoesting van veertig jaar communisme aan de oppervlakte, die in andere voormalige Oostbloklanden veelal versluierd, gebagatelliseerd of niet onderkend wordt.

Het Westen heeft zich vooral verkeken te hebben op de sociale en maatschappelijke verloedering in het voormalige Oostblok. Het ontbreken van een politiek, democratisch en juridisch fundament geeft nationalisten de gelegenheid in te spelen op de economische problemen. Het is de vraag of, en in hoeverre Westerse economische steun deze ontwikkeling op korte termijn kan beïnvloeden. De ontwikkeling in Duitsland geeft op dit punt aanleiding tot voorzichtigheid. Westerse landen en de EG dienen zich te realiseren dat alle maatschappelijke sectoren zijn verwoest en dat de aandacht zich niet alleen op economisch beleid moet richten.