Feldstein: gooi plan Europese munt in prullenbak

AMSTERDAM, 2 OKT. “Of ik met de onrust op de Europese valutamarkt mijn finest hour beleef?” Martin Feldstein barst in lachen uit. “Nou nee. De koers van de dollar kan natuurlijk nog wel wat verder zakken. Dat is goed voor onze export. Maar wat Europa betreft: ik zie niets in het streven naar een Europese monetaire unie. Daarom reageren de financiële markten zo heftig. De stap naar één munt is puur politiek. Economisch is er geen enkele reden voor. Eén munt en één centrale bank zullen Europa niet welvarender maken.”

De Amerikaanse topeconoom is onverbiddellijk. De Europese Gemeenschap doet er beter aan de plannen voor een monetaire unie in de prullenbak te stoppen, zegt Feldstein.

Tijdens de eerste regering-Reagan was professor dr. Martin Feldstein voorzitter van de presidentiële Raad van Economische Adviseurs, een fel begeerde baan voor Harvard-economen. Hij is een fervent monetarist, houdt niet van Keynesiaanse stimuleringen en gelooft in de sturende kracht van de centrale bank als hoofdrolspeler in de economie. Na twee jaar stapte hij op en werd hoogleraar aan het Nationaal Bureau voor Economisch Onderzoek in Boston. Feldstein brengt een kort bezoek aan Nederland om vanmiddag in Den Haag de zesde Tinbergen-lezing te houden die de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde jaarlijks organiseert.

“Je ziet nu al dat het Europese Monetaire Stelsel (EMS) te rigide wordt. Vroeger konden de valuta van de landen die eraan deelnemen nog eens devalueren als het economisch uitkwam, maar dat wordt steeds moeilijker. Als je niet in de pas loopt val je er meteen uit. Het was duidelijk dat men koerste op een herschikking. Voor Italië met zijn hoge inflatie was het alleen een kwestie wanneer dat zou gebeuren. En het pond is op een veel te hoge koers in het stelsel gekomen. De manier waarop de Britten uit het EMS zijn gestapt is niet erg gelukkig. Maar het was wel noodzakelijk. Het idee dat Engeland tien jaar lang een lagere inflatie dan Duitsland zou moeten hebben om concurrerend te worden, zou een ramp zijn geweest voor de Britse economie”, meent Feldstein.

Hij betwijfelt of de Fransen ook werkelijk in een monetaire unie willen zitten met alleen Duitsland en de Benelux. “De Franse traditie is volstrekt anders dan die van Duitsland. Ze denken totaal verschillend over de rol van een centrale bank. Mitterrand was hier onlangs in een speech heel duidelijk over toen hij zei dat de Franse bevolking zich geen zorgen moest maken over de centrale bank. Die "onvriendelijke mensen' moeten doen wat ze door politici wordt opgedragen, zei Mitterrand. Die mening wordt door de Duitsers beslist niet gedeeld.”

Ook zal een Europese monetaire unie leiden tot hogere inflatie, verwacht Feldstein, want de Duitsers zullen overruled worden. De voordelen voor de handel waarmee ondernemers "schermen', zijn volgens hem te verwaarlozen. De meeste bedrijven doen over de hele wereld zaken en hebben vooral met dollars en yens te maken, nauwelijks met de ecu.

De economische argumenten om één Europese munt en één bank op te richten noemt Feldstein op zijn best "zwak' en over het geheel genomen "verkeerd'. “Ik snap niet dat men de economische voordelen zo rooskleurig durft voor te stellen dat daarvoor de politieke prijs van een centralistisch systeem moet worden betaald.

“Sommigen beweren dat politieke integratie vereist is om Duitsland in bedwang te houden en zijn bereid daarvoor een economische prijs te betalen. Maar dat kan het probleem toch niet zijn! De Duitsers zullen Frankrijk heus niet opnieuw binnenvallen. Dit zijn angsten van de generatie die de Tweede en misschien zelfs de Eerste Wereldoorlog hebben meegemaakt. Kijk, dat Duitsland het machtigste land is in de EG is duidelijk. Maar is het creëren van één politiek lichaam dat een eigen defensie- en buitenlands beleid voert werkelijk de oplossing? Willen landen met een neutralistisch verleden zoals Ierland en Nederland dat werkelijk?”

Een monetaire unie is volgens de hoogleraar in ieder geval geen vereiste voor de verdere economische integratie van Europa. “Het wegwerken van grenzen en andere barrières om de handel te bevorderen gaat ook zonder één munt gewoon door.” Feldstein ziet geen enkele reden waarom de EG-landen het handige wapen van hun eigen wisselkoers uit handen zouden geven.

“Voorstanders van een Europese monetaire unie wijzen vaak naar Amerika dat ook één munt heeft. Maar dat is niet altijd voordelig. New England kampt momenteel met een diepere recessie dan de rest van Amerika. Als wij een eigen munt hadden, konden we devalueren. Nu zie je dat de inkomensgroei lager is dan in de rest van het land, banken gaan over de kop, onroerend-goedprijzen zijn ingestort. Tien jaar geleden gebeurde hetzelfde in Texas toen de olieprijzen in elkaar zakten. Recessies zijn in Amerika ernstiger omdat je niet de mogelijkheid hebt de wisselkoers in te zetten. Waarom zou Europa zo'n machtig wapen om de economie te beïnvloeden zomaar opgeven?”

    • Michèle de Waard