Eetdenken en cyberrealiteit

Doe de ramen open en alles zindert van de filosofie. De pendule van het heelal slaat voorbij en alles tortelt, kwettert, kwaakt van de filosofie. Het bruist en borrelt, want het moderne toverwoord is filosofie. Filosofie is in de mode. Filosofie is een gat in de markt.

Er kan geen Nederlandse roman meer verschijnen of er wordt druk in gefilosofeerd. Luister naar Jessica Durlacher, die het voorwoord schreef bij een bundeling verhalen van jonge auteurs: “Iemand als Magnus Enzensberger, maar ook "post moderne' Richard Rorty constateren en propageren meer en meer een engagement met heel nabije en gewone, als contrast met de hyper- en cyberrealiteit waarin wij volgens hen meer en meer onze tijd doorbrengen.” Even voorbijgaand aan de drieëneenhalve stijlfout in deze zin, vraag je je af waar die schat al die humbug vandaan heeft gehaald.

Uit de filosofie, ongetwijfeld.

Deze maand is in de schappen van de AKO-winkels ook een nieuw tijdschrift verschenen, Filosofie Magazine. Het blad moedigt ons aan “de valse zelfcensuur op te heffen” en roept op mee te denken over de grote thema's van deze tijd. Vooral de filosofie-agenda is boeiende lectuur.

In het Amsterdamse hotel De Filosoof wordt een collegecyclus georganiseerd over "Humanisme en anti-humanisme in de contemporaine Wijsbegeerte'. In het Filosofie Café te Utrecht houdt dr.Th. de Wit bij een filosofisch biertje een lezing met als titel "Het einde van de politiek'. Op de wc zal de Filosofenkalender worden opgehangen, een feestelijke gebeurtenis die precies samenvalt met de 221ste geboortedag van Hegel. Het blad meldt dat centra voor bio-ethiek als paddestoelen uit de grond schieten. Daar discussieert men op gepaste filosofische wijze over vraagstukken als genenmanipulatie, abortus en euthanasie.

Voor mij en mijn dochter heb ik al kaartjes besteld voor de conferentie "Filosoferen voor kinderen', die van 23 tot 25 oktober wordt gehouden in Leusden. De cursus is bedoeld voor kinderen van tien tot dertien jaar. Ik verzin niets. Begeleiding door een volwassene is voorgeschreven, want met de filosofie is het als met een ritje in de achtbaan - het kan gevaarlijk zijn. Waar zou die conferentie trouwens over gaan? Over de vrije wil van Madonna of over de cyberrealiteit van Donald Duck in dit contemporaine tijdsgewricht?

Wat ook erg populair dreigt te worden is het diner-pensant. À raison van 125 gulden kan men onder leiding van een gediplomeerd filosoof wijsgerig tafelen. Zo geeft Ton Bevers, hoogleraar Kunst en Cultuurwetenschappen, ook al in dat dekselse Leusden, een diner-pensant over het filosofische thema: Orde, Esthetiek en Organisaties - let op de hoofdletters.

“Professor, is het glas wijn dat hier op tafel staat nou een propositie of een conjunctatie?”

“Professor, er zit géén nijlpaard in mijn soep!?”

“Professor, zit de smaak van deze tong picasso nu op mijn tong of in mijn hoofd en wat heeft het voor zin daarover te spreken als je toch niet kan proeven wat ik proef?”

“Een ogenblikje, ik kom zo bij u.”

Wie, zo lees ik in het Filosofie Magazine, ook regelmatig op diner-pensants optreedt is mr. Paul Fentener van Vlissingen. Hij is President-Directeur van de SHV, een multinational die over de hele wereld Makro's beheert en handelt in lpg-gas. Volgens het blad Fortune bedraagt het privé-vermogen van zijn familie zo'n kleine 2 miljard dollar. Dat is nog eens wat anders dan die twintig kubieke meter bankbiljetten die deze week bij een cocaïnevangst zijn aangetroffen. Maar gelukkig kun je tegenwoordig ook nog met eerlijk filosoferen je geld verdienen.

Mr. Paul Fentener van Vlissingen is daar het ontologische bewijs van. (Het ontologische bewijs? Nee, sufferd. Je bedoelt juist het metamathematische bewijs.) Mr. Paul Fentener van Vlissingen houdt van ondernemen, maar ook van filosoferen. Regelmatig vliegt hij met zijn helikopter naar zijn landgoed in Schotland. Daar jaagt hij op edelhert en vist hij zalm op Loch Maree. Wanneer de lijn van zijn werphengel over het water scheert, filosofeert hij over Lao-Tsje en over tao.

Soms geeft hij temidden van het wildgebraad een diner-pensant bij kaarslicht. Met de rechtervuist tegen het voorhoofd, zitten de deelnemers, gebogen over hun bord. Met hun linkerhand proberen zij een vorkje te prikken en het opgeprikte in hun mond te steken. Mr. Paul Fentener van Vlissingen zou eens een beroemd kunstenaar de opdracht moeten geven daar een beeld van te maken. Eetdenken, de nieuwste vorm van filosofie, of deed Socrates dat ook al?

En wat er op die diner-pensants niet allemaal wordt uitgeprakkizeerd! "Corporated Philosophy' is de slagzin van zijn bedrijf. Dat houdt in: het verzamelen van intellectueel talent, “het opzuigen van de crème de la crème om al die jonge neuzen dezelfde kant, dezelfde richting op zien te krijgen”. De vraag is natuurlijk aan wie mr. Fentener van Vlissingen denkt wanneer hij dit doel wil bereiken.

Aan de jezuïeten?

Heel goed, maar er is nog een antwoord. Denk aan de heersende mode.

Je bedoelt toch niet... Wittgenstein?

Precies! Horen wij daar iemand kreunen in zijn graf? Arme Wittgenstein. Voortdurend wilde hij alles weggeven wat hij bezat. Zaken doen was niets voor hem en als hij ergens door gedreven werd dan was het wel door de wil om in ieder geval zijn eigen neus een andere richting uit te krijgen. Nu moet hij worden gelezen door ondernemers, opdat zij met zijn filosofie meer geld kunnen verdienen.

W.F. Hermans heeft wel eens voorspeld dat Wittgenstein door theologen geannexeerd zou worden. Weer is het anders gelopen. Das Geld ist alles, was der Fall ist.

    • Max Pam