Vrouwen met een problematische zwangerschap

Werelden: de twee kanten van het glas, Ned. 1, 22.20-23.39u.

Drie keer heeft Elly Baartscheer een kind verloren doordat het te vroeg werd geboren. Nu is ze weer in verwachting. Het is de 36ste week en de tweeling zal vanmiddag met de keizersnede worden gehaald. Volgens de gynaecoloog is langer wachten onverantwoord: de bloeddruk van de kinderen stijgt en de nierfuncties verslechteren. “En je hebt al genoeg ellende meegemaakt.”

Elly Baartscheer is een van de zes vrouwen met een problematische zwangerschap die worden geportretteerd in de documentaire De twee kanten van het glas, die de IKON vanavond uitzendt. Naast Elly Baartscheer figureren in de documentaire onder anderen een al wat oudere moeder die na de bevalling op intensive care ligt, de moeder van een babietje van 28 weken en de dochter van een DES-moeder die haar kinderen steeds te vroeg verliest.

Voor de documentaire is geruime tijd gefilmd op de afdeling Verloskunde van het Academisch Ziekenhuis van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Overal op de afdeling is gefilmd. Patiëntbesprekingen, onderonsjes van verpleegsters, bevallingen, gesprekken van gynaecologen met ouders: het lijkt alsof de camera steeds onopgemerkt bleef. Ook wie wel wordt geïnterviewd, neemt geen blad voor de mond. De man van Elly Baartscheer vertelt dat zijn drie te vroeg geboren kinderen niet zijn begraven. “Want hoe moet je dat doen? Witte olifantjes op een kistje schilderen en daar dan achteraan lopen?”

Het resultaat is een documentaire die weliswaar indringend is, maar ook een gemiste kans. Gesprekken over leven en dood en beelden van verpleegsters die thee rondbrengen wisselen elkaar af alsof de filmers hebben gedacht dat een willekeurige serie impressies hetzelfde is als een goede documentaire. Elke lijn onbreekt, na afloop blijft de kijker zitten met de vraag waarom deze documentaire eigenlijk is gemaakt - behalve om de gevoelens van ontroering en medelijden op te wekken die het onderwerp nu eenmaal met zich meebrengt.

Er is één uitzondering. Het verhaal van Annemarie Polman, moeder van drie gezonde kinderen en nu in verwachting van een tweeling met het Klinefelter-syndroom (in de documentaire verder niet uitgelegd), zet wel tot denken aan. Hier laten de beelden schrijnend zien dat gynaecologen soms moeite hebben met het vertellen van de waarheid, maar dat patiënten die vaak ook niet willen horen.

“Wat het echtpaar denkt, hangt af van de informatie die je geeft”, overleggen twee artsen haar geval. Ze willen de ziekte van de tweeling niet bagatelliseren, maar aandikken nou ook weer niet. Wanneer een van de twee vervolgens tegen Annemarie Polman zegt dat het met 15 procent van dit soort kinderen niet goed gaat, vult ze uit zichzelf aan dat “er met 85 procent dus niets aan de hand is”. De gynaecoloog probeert nog wat over gedragsstoornissen te vertellen, maar volgens haar “kun je toch ook moeilijke pubers hebben”. Uiteindelijk sterven de twee kinderen doordat ze te vroeg worden geboren. Misschien was het beter geweest om de documentaire, die nu ruim een uur duurt, te beperken tot twee of drie vrouwen. Dat had meer diepgang gebracht.

    • Gretha Pama