Ultimatum van VS verscherpt conflict met EG over soja

BRUSSEL, 1 OKT. De Europese Gemeenschap gaat niet akkoord met bindende arbitrage in haar handelsconflict met de Verenigde Staten over soja. De Europese Commissie in Brussel is niet ingegaan op een Amerikaans ultimatum, waarin werd geëist dat de EG voor vanmiddag 12.00 uur zou instemmen met de instelling van een onafhankelijke arbitrage-commissie.

De weigering betekent een vergroting van de kans op een "soja-oorlog' tussen de VS en de EG. Gisteren leek zo'n oorlog afgewend, toen het er naar uitzag dat de Amerikanen akkoord zouden gaan met de instelling van een werkgroep. Die zou binnen dertig dagen bedragen moeten vaststellen die de EG aan tien sojaproducerende landen moet betalen om hun schade door Brusselse subsidies te vergoeden. Precieze taak en samenstelling zouden nog nader moeten worden omschreven. De Amerikaanse onderhandelaar Yerxa noemde dat voorstel echter totaal onvoldoende. Hij wil dat via bindende arbitrage binnen 30 dagen duidelijkheid komt over de schadevergoeding die de EG moet betalen.

EG-onderhandelaar John Beck bleef gisteren bij het standpunt van zijn delegatie “geen bindend onafhankelijk oordeel te accepteren” en vast te houden aan artikel 28, dat de EG een vetorecht verschaft over elke beslissing. Nadat het voorstel om een werkgroep in te stellen was stukgelopen, stelden de Amerikanen gisteravond alsnog een ultimatum.

De weigering van de EG betekent een nieuwe tegenslag voor de toch al moeizaam verlopende Uruguay-ronde in het GATT-overleg over liberalisering van de wereldhandel. De Verenigde Staten hebben gedreigd om vergeldingsmaatregelen te nemen ter waarde van 1 miljard dollar in de vorm van importheffing op Europese voedingsprodukten. Maar de Amerikaanse handelsafgezant Rufus Yerxa wilde gisteren in Genève, waar hij het vanmiddag aflopende ultimatium stelde, nog niet zeggen hoe de VS precies zullen reageren op een weigering van de EG.

Een EG-functionaris heeft vanmiddag desgevraagd verklaard dat de EG vasthoudt aan onderhandelingen over het conflict. In het weekeinde van 10 en 11 oktober zal er een ontmoeting zijn tussen vertegenwoordigers van EG en VS, waarbij behalve over handelsliberalisering in het kader van de GATT, ook over het soja-conflict gesproken zal worden.

Het conflict heeft betrekking op de subsidies die Brussel geeft aan boeren in de gemeenschap die soja en andere oliehoudende zaden verbouwen. Volgens de VS verstoren die subsidies de Amerikaanse export van soja naar de EG. Anders dan andere (landbouw)produkten mag soja van oudsher vrij de EG worden ingevoerd.

De zaak is al twee maal aanhangig gemaakt bij de internationale handelsorganisatie GATT in Genève en beide keren werden de VS in het gelijk gesteld. Ook de EG erkent dat Amerikaanse exporteurs schade lijden, maar ze is niet bereid te stoppen met het geven van steun aan de Europese boeren, zoals Washington eist. Wel wil Brussel de VS op andere terreinen compensatie geven, maar ook over de hoogte van zo'n schadevergoeding verschillen de meningen. De VS stellen dat tien soja-exporterende landen er door het EG-beleid voor in totaal 2 miljard dollar per jaar bij inschieten. De EG meent dat het om een bedrag van ten hoogste 400 miljoen dollar gaat.