Oppositie in Oekraïne blij met val van Fokin

MOSKOU, 1 OKT. De Oekraïense oppositie heeft gisteren het aftreden van premier Vitold Fokin toegejuicht als “een overwinning voor de hervormingen en de democratie”, omdat Fokin “hervormingen heeft geblokkeerd”. De leider van de machtige nationalistische beweging Roech, Vjatsjeslav Tsjornovil, zei dat het vertrek van Fokin “de overwinning van de straat, de stakingen en de betogingen is”.

De ex-communist Fokin bood gisteren onder druk van zijn critici aan president Leonid Kravtsjoek zijn ontslag aan, samen met dat van zijn hele kabinet. Daarmee bereikte de politieke crisis, die de Oekraïne nu al een aantal maanden verlamt, een climax. Kravtsjoek zei dat de 59-jarige premier “met pensioen wil”.

Met zijn besluit om Fokin te laten vallen, lijkt president Kravtsjoek ten langen leste eieren voor zijn geld te hebben gekozen. Sinds de Oekraïne vorig jaar onafhankelijk werd, heeft het staatshoofd zijn premier steeds de hand boven het hoofd gehouden. Kravtsjoek en Fokin kennen elkaar uit de communistische partij waarin ze gezamenlijk carrière hebben gemaakt. Hun beider teams bestonden dan ook uit ex-kameraden.

Hoewel de regering van Kravtsjoek steeds lippendienst heeft bewezen aan de noodzaak van economische hervormingen maakte het kabinet van Fokin tot nu toe geen aanstalten om daarmee veel haast te maken. Volgens Fokin zou de Oekraïne er meer baat bij hebben als de markteconomie via de staat zou worden opgebouwd.

Dit voorjaar wist Fokin deze visie door te drijven, toen de radicale hervormingsgezinde minister van economische zaken, Volodimir Lanovoj, het conflict met hem op de spits probeerde te drijven. Kravtsjoek koos toen partij voor Fokin, ontsloeg Lanovoj en verving hem door een communistische bestuurder uit de conservatieve havenstad Odessa. Het gevolg van deze keuze was echter dat de oppositie, verenigd in de nationalistische beweging Roech en het liberaal-democratische bondgenootschap Nieuw Oekraïne van Lanovoj en Vladimir Grinjov (de vice-voorzitter van het parlement), haar verzet tegen het regeringsbeleid weer ging opvoeren. Sinds de verkiezing van Kravtsjoek tot president had Roech het staatshoofd het voordeel van de twijfel gegeven omdat de nationale onafhankelijkheid van de Oekraïne in haar ogen prioriteit diende te hebben.

Of Kravtsjoek bij de samenstelling van een nieuw kabinet zal kiezen voor een coalitie met de oppositie is onduidelijk. Tot nu toe heeft Kravtsjoek zich gemanifesteerd als een meester in politieke tactiek. Op die manier is hij steeds in staat geweest zijn loyaliteit jegens de nieuwe nationale staat te combineren met een economisch beleid dat bleef sporen met de belangen van de oude industriële en bestuurlijke garde.

    • Hubert Smeets