Koortsthermometers met kwik zijn gevaarlijk

De koortsthermometer met kwik moet nu maar eens worden afgeschaft. Zeker nu er veilige en betrouwbare alternatieven zijn is er geen enkele reden hem nog te gebruiken. Dat stelt dr. I. Blumenthal in het septembernummer van de "Journal of the Royal Society of Medicine'. In Zweden, en binnenkort ook Denemarken, is de verkoop van kwikthermometers al verboden.

Kwikthermometers zijn buitengewoon breekbaar en kunnen dus de omgeving gemakkelijk met kwik verontreinigen. Blumenthal wijst er op dat de meeste mensen zich niet realiseren dat zelfs een kleine hoeveelheid kwik in een slaapkamer zoveel giftige dampen kan verspreiden dat kinderen er bij inademing of door absorptie via de huid ziek van worden. De klachten zijn bovendien zo vaag dat ze gemakkelijk verkeerd worden geïnterpre- teerd: lusteloosheid, geen eetlust, overmatig zweten, eczeem, overgevoeligheid voor licht. Alleen een rose verkleuring van de handen en tenen (acrodynie of "pink disease') is makkelijk herkenbaar. Toch kan kwikvergiftiging leiden tot ernstige beschadiging van de hersenen en zintuigen. Bij pasgeboren kinderen, die door hun dunne huid extra gevoelig zijn voor kwikvergiftiging, kan dit al gauw worden aangezien voor een hersenbeschadiging door de geboorte.

Er zijn nog steeds veel huishoudens en zelfs een flink aantal ziekenhuizen waar koortsthermometers met kwik worden gebruikt. Dat heeft waarschijnlijk te maken met het imago van grote betrouwbaarheid dat kwikthermometers hebben. Toch is die maar beperkt. Vaak wordt een kwikthermometer veel te kort aangelegd: het minimum is 10 minuten in de mond en 3 minuten rectaal. De oksel is in elk geval niet betrouwbaar. Verder wordt zo'n kwikthermometer soms slecht afgeslagen en komen er nogal eens afleesfouten voor. Zo blijft er maar weinig over van het beeld van de ideale koortsthermometer.

Digitale thermometers zijn daarom een beter alternatief, maar ook daarbij bestaat er nog een probleem: het gevaar van kruisbesmettingen via de thermometer. In ziekenhuizen heeft weliswaar iedere patiënt zijn eigen thermometer, maar na vertrek van een patiënt wordt die na reiniging weer aan een volgende gegeven. Wel gebruikt men tegenwoordig in ziekenhuizen volledig waterdichte digitale systemen, die goed te reinigen zijn met alcohol maar volledig betrouwbaar is een dergelijke desinfectie niet. Blumenthal vindt daarom dat temperatuurstripjes die je na een eenmalig gebruik kunt weggooien de voorkeur verdienen.

Misschien zijn deze temperatuurstripjes thuis ook handig. De hygiëne is daar slecht: veel meer dan afvegen met een vochtig doekje wordt er niet gedaan. Zo'n stripje (merknaam Tempa dot) bestaat uit een vijftigtal bolletjes die elk chemicaliën bevatten met steeds een ander smeltpunt. Als de chemicaliën smelten, verkleurt het bolletje en geeft daarmee de temperatuur aan. Het systeem werkt binnen een minuut, is zeer nauwkeurig en betrouwbaar. Bij kamertemperatuur blijft het stripje minstens vijf jaar goed. Het enige bezwaar is dat er zo nog meer chemicaliën op de afvalberg terecht zullen komen. Helaas zijn de temperatuurstripjes in de apotheek nog niet te verkrijgen. De importeur van Tempa dot stripjes, Meconfa in Lisse, richt zich voorlopig alleen op de ziekenhuizen: de kleinste verpakking is per 100 stuks (19 cent per stuk). De Hema had drie jaar geleden temperatuurstripjes in haar assortiment, maar meldt daarmee gestopt te zijn. Tot slot, gooi een kwikthermometer nooit zo maar weg, ze horen bij het chemisch afval.

    • Bart Meijer van Putten