Eerste close-up beeld van een asteroid laat oppervlaktelaag zien

Vorig jaar herfst, op 29 oktober, vloog de onbemande ruimtesonde Galileo langs de asteroid 951 Gaspra, een van de meer dan 5000 genummerde asteroiden die tussen de banen van Mars en Jupiter in een ellips rond de zon draaien. Een analyse van de opnamen, gemaakt van een afstand van ongeveer 1600 kilometer en bij een passeersnelheid van 8 kilometer per seconde, suggereert dat de asteroide, bedekt is met een dun laagje puin en stof. Dit laagje, een zogeheten regoliet, is vermoedelijk veroorzaakt door inslagen van andere objecten.

951 Gaspra is onregelmatig gevormd object van ongeveer 19 bij 12 bij 11 kilometer. Het betreft een S-type asteroide, bestaande uit de mineralen olivine en pyroxeen en de metalen ijzer en nikkel. S-type asteroiden komen vooral voor in de binneste helft van de asteroidengordel. Vermoedelijk is Gaspra een fragment van een bij een botsing uiteengevallen grotere asteroide.

Een team van onderzoekers van de NASA en van Amerikaanse universiteiten heeft de in totaal vier opnamen van Gaspra aan een uitgebreide analyse onderworpen. De vier opnamen, elk in een andere band van het spectrum, werden gedurende een tijdsinterval van 25 seconden gemaakt met de zogeheten Solid State Imaging camera.

Uit de bekratering van het oppervlak valt af te leiden dat de ouderdom van het oppervlak van sigaarvormige hemellichaam ongeveer 200 miljoen jaar bedraagt. Mogelijk is het dus 200 miljoen jaar geleden dat het brokstuk door een catastrofale inslag uit een grotere asteroide is losgeslagen. Voor objecten ter grootte van Gaspra bedraagt de gemiddelde levensduur tussen dergelijke catastrofale botsingen 500 miljoen jaar. De ouderdom zou daarmee dus 40% bedragen van de te verwachten gemiddelde levensduur.

Opmerkelijk is dat er op het zichtbare gedeelte van het oppervlak van Gaspra subtiele variaties in helderheid en kleur waarneembaar zijn. Het onderzoeksteam vermoedt dat deze een direct gevolg zijn van een dunne regoliet: het meeste puin zou zich dan op de bodem van kraters en op andere laaggegelegen gedeelten hebben verzameld. Het is overigens onduidelijk hoe een licht object als Gaspra een laagje puin en stof kan hebben gevormd. Bij inslagen op een rotsachtig lichaam zouden vrijwel alle opgeworpen brokstukken aan het zwaartekrachtsveld moeten ontsnappen en de ruimte invliegen.

Indien Gaspra echter is opgebouwd uit zwak, nauwelijks cohesief materiaal, zou een veel groter deel van de opgeworpen brokstukken en brokstukjes op het oppervlak terug hebben kunnen vallen. Helaas is over de dichtheid van Gaspra nog niets bekend, zodat het onmogelijk is om nadere conclusies te trekken. Volgend jaar zal Galileo naar de onderzoekers hopen een andere S-type asteroide voorbijvliegen, 243 Ida. (Science, 18 sept.).