Unieke reportages over het leven op China's "vuilnisbelt'

Uit de schaduw, Ned. 1, 19.00-19.30u. (De delen twee en drie worden uitgezonden op 7 en 14 oktober).

“Buitenlanders hebben een grote lul. Buitenlanders weten wat democratie is. Ze leven in vrijheid, hebben geld, auto's en status. Chinese meisjes houden niet alleen van een grote lul, maar net zozeer van vrijheid, democratie en beschaving. Als ik een meisje was, zou ik ook een verhouding met een buitenlander willen.”

Ho Yong is popmuzikant in Beijing. Ruim drie jaar geleden, aan de vooravond van de studentenopstand die de Volksrepubliek in een politieke crisis zou dompelen, maakte hij kennis met IKON-programmamaker Peter Sackman en sinoloog Jeroen den Hengst. Op het hoogtepunt van de manifestaties op het Plein van de Hemelse Vrede beloofde de langharige gitarist (“Dit is ónze punktijd”) het Nederlandse duo mee te werken aan een documentaire over de Chinese jongerencultuur. Wat een optimistisch getoonzette schets van een ontluikende rockscène moest worden, veranderde door het bloedbad van 4 juni 1989 echter in het sombere drieluik Uit de schaduw.

Het vanavond uit te zenden eerste deel maakt duidelijk hoe de revolutionaire ideeën van He Yong (“We leven op een vuilnisbelt. Alles wat uitzichtloos is - blaas het op”) de afgelopen drie jaar plaats maakten voor cynisme en passiviteit. Roerend in een kom hondesoep bekent hij geen nieuwe nummers meer te schrijven en nooit meer op te treden. De meeste van zijn voormalige collega-rebellen hebben zich neergelegd bij de suprematie van de moderniserende Communistische Partij. Profiterend van het schizofrene "Socialisme met Chinese Karakteristieken' richten zij zich, gehuld in colbert en gemporteerde pantalon, op het verdienen van geld - véél geld.

Door incognito te werken en niet in het oog springende "amateur-apparatuur' te gebruiken, zijn Sackman en Den Hengst erin geslaagd unieke jeugdportretten samen te stellen. Toch valt deel twee enigszins tegen. Bij gebrek aan filmmateriaal over het onorthodoxe leven dat "partygirl' Yu Li vóór en tijdens het Tiananmen-oproer leidde, komt haar metamorfose (ze poseert inmiddels als "businesswoman' en zwaait de Chinese overheid lof toe) niet helemaal uit de verf. Een soortgelijk manco vertoont de afsluitende reportage over Zhang Zia, student aan een kunstacademie.

Bovendien roept de verwijtende toon waarop de interviewers Chinese gesprekspartners confronteren met de teloorgang van hun idealen soms ergernis op. Rocker He Yong dient het geborneerde Westen van repliek: niemand is de democratiseringsbeweging te hulp geschoten. “Amerika zou China boycotten. Dat zeiden ze in 1989. En wat zeggen ze nu? Allemaal gezeik.”