Ministers willen EMS niet wijzigen

BRUSSEL, 29 SEPT. De EG-ministers van financiën hebben gisteren hun vertrouwen uitgesproken in het huidige Europese Monetaire Stelsel (EMS) als “sleutel voor economische stabiliteit en welvaart in Europa”. Verder wijzen de ministers de idee van een Europa van twee snelheden af.

Dat staat in een verklaring die gisteren werd uitgegeven na afloop van een bijeenkomst van de ministers van financiën uit de twaalf lidstaten in Brussel.

Uit de verklaring en uit opmerkingen van verschillende ministers valt op te maken dat op de komende, ingelaste Europese top op 16 oktober in Birmingham niet zal worden besloten tot het wijzigen van de huidige spelregels van het EMS, zoals de Britten willen. De Britse premier Major verklaarde vorige week nog dat het Britse pond zeker niet zal terugkeren in het wisselkoersmechanisme van het EMS alvorens dat wordt veranderd. Maar in de gisteren uitgegeven verklaring staat niets over het aanbrengen van wijzigingen of mogelijke besluiten daartoe in Birmingham.

Wel stelden de ministers dat de financiële turbulenties in de afgelopen weken vragen om “bezinning en analyse” over de ontwikkelingen op de kapitaalmarkten en de werking van het monetaire systeem in Europa en in de wereld. Maar die studie zal er niet toe leiden dat op de Europese Raad in Birmingham al belangrijke conclusies zullen worden getrokken. De topbijeenkomst van de Europese regeringsleiders moet juist de gelegenheid bieden om aan te geven hoe de beoogde studie uitgevoerd zou kunnen worden, aldus de verklaring.

Minister Kok (financiën) herhaalde gisteren dat hij “absoluut” geen behoefte heeft aan het veranderen van de spelregels van het EMS. “Ik zie de noodzaak daarvan niet”, zei hij. “Als andere landen daar anders over denken, moeten zij de bewijsvoering daarvoor leveren.”

In hun verklaring stellen de ministers van financiën ook dat “alle aanwezigen” hun afkeuring onderstrepen van het concept van een Europa van twee snelheden. Sinds vorige week nemen de speculaties toe over de vorming van een zogeheten "mini-Europa' rondom Duitsland en Frankrijk, waarbij mogelijk ook de Benelux zou aansluiten. Maar volgens de ministers, ook die uit Duitsland en Frankrijk, is van een plan in die richting geen sprake.

Pag 5: "Doorgaan met unie'

De Gemeenschap moet gewoon gezamenlijk blijven optrekken op weg naar een monetaire unie, volgens de procedure zoals die is voorzien in het Verdrag van Maastricht. Dat betekent ook dat voortgegaan moet worden met het proces van "convergentie': het op elkaar afstemmen van de economiën. Om misverstanden te voorkomen, wees minister Kok er op dat volgens de in Maastricht afgesproken procedure voor de monetaire unie in 1997 of 1999 de mogelijkheid bestaat dat één of meerdere landen niet zullen overgaan tot de derde fase van de EMU omdat ze daarvoor nog niet rijp zijn. Maar vasthouden aan de “architectuur van Maastricht” betekent juist dat op die landen toch druk blijft bestaan om de noodzakelijke economische en monetaire aanpassingen uit te voeren, aldus Kok.

De Britse minister van financiën Lamont, tevens voorzitter van de vergadering, zei na afloop dat hij niet de indruk had dat Groot-Brittannië “geïsoleerd” had gestaan in de onderhandelingen van gisteren. Zijn Nederlandse collega zei dat de Britten zich constructief hadden opgesteld. Dat neemt niet weg dat de zakelijke verschillen van mening met de Britten zijn gebleven. “We weten van elkaar dat we verschillend denken in onze analyse”, aldus Kok.

Toch is het volgens hem belangrijk om die meningsverschillen te ontstijgen en om te proberen gezamenlijk verder te komen. “Wat we hier doen is een vorm van crisismanagement”, aldus Kok. “Ik ben hier niet gekomen om oude koeien uit de sloot te halen. Ik ben een realpolitiker die beseft dat je op een gegeven moment hebt te maken met de situatie zoals die is ontstaan....Ik hoop dat we op weg naar de Europese Raad een klimaat kunnen scheppen waarin we naar elkaar luisteren. Een ding is dodelijk voor Europa: als het toch al geschonden vertrouwen opnieuw een deuk krijgt, raken we op de weg terug. En als je eenmaal op dat punt bent, dan gaat het snel.”