HU QIAOMU 1911-1992; Loyaal communist

Hu Qiaomu, de meest prominente ideoloog van de orthodoxe vleugel van de Chinese Communistische Partij is gisteren op 81-jarige leeftijd overleden. Het persbureau Nieuw China prees hem als “een loyaal communistisch strijder, proletarisch revolutionair, superieur marxistisch theoreticus, politiek commentator, socioloog en een uitnemend leider op ideologisch, theoretisch, cultureel en propaganda-gebied”.

Hu speelde nog een rol in de Centrale Adviescommissie, het college van bejaarden dat nog steeds voogdij uitoefent over de partijtop, maar was daarin niet erg actief meer. Van 1982 tot 1987 was hij lid van het politburo. Zijn laatste stalinistische rol speelde hij in 1987 in het ten val brengen van de liberale partijleider Hu Yaobang en de daarop volgende campagne tegen "bourgeois-intellectuelen'. H

u was in de jaren vijftig en begin jaren zestig politiek secretaris van Mao Zedong, aan wie hij kritiekloos loyaal was. Niettemin stond hij de ambities van Mao's machtigste en meest sinistere hoveling Kang Sheng in de weg en in 1966 werd hij uitgerangeerd.

In 1977 werd hij gerehabiliteerd en als president van de nieuw opgerichte Academie van Sociale Wetenschappen werd hij een van de theoretici van Deng Xiaopings hervormingen. Hij was de eindredacteur van de historische resolutie over de fouten van Mao Zedong, die in juni 1981, een half jaar na het doodvonnis tegen Mao's weduwe werd gepubliceerd.

De conclusie was dat Mao's daden voor 70 procent correct waren geweest en voor 30 procent incorrect. Hu vond spoedig dat Deng Xiaopings hervormingen te ver gingen en eind 1983 was hij de architect van een campagne tegen "geestelijke verontreiniging', waaronder alles verstaan werd van mini-rokken en make-up tot Westerse literatuur en democratie.

Twee jaar later opende hij de aanval op China's humanitaire filosofen die de vervreemding onder het socialisme aan de kaak hadden gesteld. Hu decreteerde dat vervreemding een bourgeois-verschijnsel was, ondenkbaar in een socialistische maatschappij. Daarmee was de discussie gesloten. Twee Chinese intellectuelen hielden tijdens een lunch vanmiddag het Volksdagblad met de rouwfoto van Hu op de voorpagina omhoog, zeiden “goed nieuws” en hieven de glazen.

    • Willem van Kemendade