Geneuzel

Ik leer het ook nooit. In de kiosk ligt het babbelblad Story en op de voorpagina staat: “Youp van 't Hek bezocht psychiater.” Ik pak het onnozele periodiek op en blader naar het artikel dat opheldering moet verschaffen. “Ook Youp van 't Hek bij psychiater”, luidt de kop. En iets kleiner: “Populaire cabaretier volgt voorbeeld beroemde collega's.” Nieuwsgierig begin ik te lezen.

En natuurlijk slaat het nergens op. Van 't Hek blijkt een van de bekende Nederlanders te zijn geweest die een interview hebben toegestaan aan de psychiater Peter Joost Ferguson. De vraaggesprekken staan in de zojuist verschenen bundel Kijken achter maskers. Ferguson is de Nederlandse variant op de zielknijper Anthony Clair die al enkele jaren voor de BBC-radio, onder de titel In the psychiatrist's chair, interviews met hooggeplaatsten presenteert. De formule is gebaseerd op de gulzige gedachte dat een psychiater intiemere vragen durft te stellen dan een journalist. Kortom: niet Youp van 't Hek is naar de psychiater geweest, nee, de psychiater is naar hèm geweest. En naar Toon Hermans, Willem Nijholt, Henk van Ulsen en andere bekenden.

Toevallig krijg ik nu ook dat boekje in handen. De ordentelijke uitgeverij De Prom te Baarn, die er haar naam op heeft gezet, moest zich schamen. Ferguson blijkt het type te zijn dat zich uitsluitend in therapeutische rookwolken uit. Hij trok erop uit met een brandende vraag: “Hoe beleven toneelspelers het verschil tussen de rol en het eigen zelf?” De geïnterviewde toneelspelers moeten antwoord geven op vragen als: “Je vertelde over de acteur en over de "bekende Nederlander', maar wie is nu de mens Willem Nijholt?” Of: “Hoe sta je nu met deze karaktereigenschap, het "open' en "dicht' gaan, het je bewust willen verhouden tot de mensen en dingen en je secundaire reacties, in die grote, drukke toneelwereld? Worden daar niet veel aanslagen op je persoonlijkheid gedaan?”

Het zijn de slappe praatjes die met veel aanhalingstekens duiden op de onmacht om iets duidelijk te formuleren, het is de kletsica van het quasi-diepzinnige geneuzel. “Als ik het goed begrijp komt die autonomie voort uit uw verbeelding”, poneert de parmantige psychiater. “U verbeeldt uw wereld. Ik heb het gevoel dat u als het ware in de ban bent van de verbeelding.” Inderdaad, alleen een blad als Story trapt daar nog in. Ik had beter moeten weten.

    • Henk van Gelder