Geen sappig amusement in Nederlandse probleemshows

Waarom zijn Nederlandse problemenshows zo vervelend, vergeleken met Amerikaanse tegenhangers? RTL 4 probeerde het gisteren in Lief en Leed met de beproefde Oprah Winfrey-formule. Een vergelijking met het origineel, later op de avond, illustreerde eens te meer de beperkingen van de Nederlandse "reality-tv'.

Misschien ligt het aan de zaal. Bij Oprah Winfrey wordt gejoeld, gegild en gesist; een Nederlands studiopubliek zit erbij als een kerkeraad die over een dwalend lid van de gemeente moet oordelen. Misschien zijn het de gasten. Winfrey had gisteravond drie "love addicts', die hun ex bleven achtervolgen en hun tekortkomingen in de studio met zichtbaar genoegen etaleerden. De gasten van Lief en Leed kwamen niet verder dan schuldgevoel en zelfbeklag. Of misschien is het de presentatie. Waar Winfrey de zaal opjut (“You're all suckers for a good story”) en nu en dan een vernietigend oordeel over haar gasten uitspreekt, daar biedt presentatrice Maya Eksteen slechts verstikkend veel begrip.

Het oordeel over Maya schorten we overigens nog even op. Vrijdag was ze pas voor de show benaderd, nadat mr. Etty Bos-Veterman er plotseling de brui aan gaf. Lief en Leed had de Utrechtse advocate moeten lanceren als nieuwe televisie-moeder, maar de proefvoorstelling beviel kennelijk niet. Maya, drie jaar geleden een seizoen lang onopvallend op televisie, stond in de Hilversumse coulissen te trappelen en kreeg een nieuwe kans. Ze deed haar best, moedigde de gasten aan met een ernstige frons en warme stem. “Ja, zo werkt dat natuurlijk.”“Dat vinden wij allemaal toch?”

Het ging in de eerste aflevering van Lief en Leed over geld en relaties. Een corpulente beveiligingsbeambte bleek verslaafd aan gokken. Zijn vrouw had hij jarenlang bedrogen, elke cent ging naar de fruitkast, maar toch vergaf ze hem keer op keer. Zij droeg haar leed dapper, hij keek naar de vloer en plukte aan zijn stropdas. De zaal mocht stemmen of dit paar bij elkaar moest blijven, en 65 procent vond van wel.

Na de pauze onthulde de heer Buitenman dat zijn vriendin de rekeningen nooit betaalde. De man van mevrouw Damen droeg niets bij in het huishouden, terwijl zij tot in de avonduren kantoren veegde. De bejaarde Bep van Gesteren verloor haar hart aan een homofiele junkie, die jarenlang haar rekening plunderde en haar tenslotte de bons gaf omdat ze aan aderverkalking zou lijden. Met mooie, droevige ogen vertelde ze hoe hij met 40.000 gulden verdween, zes weken later vanuit een telefooncel dreigde zichzelf door het hoofd te schieten en hoe zij hem dan toch weer binnenliet voor de volgende plundertocht. Het was een hel, achttien jaar lang. “Mijn ziel ligt achter in de tuin begraven, in een potje.”

Waarom vrouwen toch voor charlantans en gokverslaafden vallen? Liefde maakt blind, zo wist een huwelijkstherapeut. Vertrouwen is de enige basis voor een goede relatie, meende het publiek. En mocht de kijkers nu denken dat alle mannen bedriegers zijn, dan stelde Maya hen gerust: “Ik heb zelf zo'n geweldige man.”

Nee, het wordt niets met Lief en Leed. Waarschijnlijk kunnen Nederlanders emotionele problemen gewoon niet als sappig televisie-amusement brengen en zonder gêne hun exhibitionisme en voyeurisme botvieren. Gelukkig was er later op de avond een Oprah Winfrey-show.