Compromis over José Happart redt kabinet-Dehaene

BRUSSEL, 29 SEPT. Wethouder José Happart uit de Vlaamse gemeente Voeren mag in de toekomst zitting nemen in het Waalse parlement, maar hij mag daarin dan geen stemrecht uitoefenen. Hij kan een soort "adviserend' Kamerlid worden in Wallonië.

Met dit typisch Belgische compromis heeft het Belgische kabinet-Dehaene zich afgelopen nacht het vege lijf gered. Waalse en Vlaamse regeringspartijen bereikten even na middernacht een akkoord over afronding van de staatshervorming, die van de unitaire staat België een federale staat maakt met een zelfstandig Vlaanderen en een zelfstandig Wallonië. In die zin zal ook een lid worden toegevoegd aan de grondwet, luidend: “België is een federale Staat.”

Het rooms-rode kabinet Dehaene beschikt in het nationale parlement over een gewone meerderheid. Om de voor de staatshervorming noodzakelijke grondwetswijzigingen door te voeren, is een meerderheid van twee derden nodig. Vandaar dat premier Dehaene gisteren ook druk overleg voerde met vertegenwoordigers van de Groenen (het Waalse Ecolo en het Vlaamse Agalev) en de Vlaamse Volksunie.

De oppositie-partijen lijken in principe bereid het nu gesloten akkoord - waarvan de details overigens pas in de loop van de middag bekend zouden worden gemaakt - te steunen. Maar ze willen hun oordeel opschorten totdat het congres van de Vlaamse CVP, de partij van premier Dehaene, zich heeft uitgesproken over zijn bereidheid om het kabinet te blijven steunen. Het partijcongres van de CVP komt aanstaande zaterdag in Brussel bijeen.

Vanwege hun onmisbaarheid bij het bereiken van een tweederde meerderheid in het parlement, waren de Groenen en de Volksunie eerder dit jaar ook betrokken bij de zogenoemde Dialoog der Gemeenschappen over de staatshervorming. In die dialoog kwamen Walen en Vlamingen al een eind tot elkaar, bijvoorbeeld over de splitsing van de provincie Brabant. Maar over enkele belangrijke knelpunten, waaronder de positie van Happart, geraakte men het afgelopen zomer niet eens. De persoon Happart vormde al vaker een struikelblok in de gevoelige relatie tussen de Walen en Vlamingen. In 1987 viel het kabinet-Martens over het burgemeestersschap van de Franstalige Happart.

Nu lijkt er dan toch een doorbraak te zijn bereikt. De Vlaamse partijen wilden voorkomen dat Happart, als inwoner en als schepen van een gemeente in Vlaanderen, zitting zal nemen in het Waalse parlement of in de Waalse regering. Als hij dat toch wil, moet hij maar naar Wallonië verhuizen, aldus het Vlaamse standpunt.

Afgesproken is nu dat Happart door de Waalse gewestraad (het Waalse parlement) bij zijn werkzaamheden kan worden “betrokken”, maar zonder stemrecht. Er is wel een aantal voorwaarden. Om in de Waalse raad te komen moet Happart eerst worden verkozen in de Belgische Senaat. Bovendien moet hij zijn overige politieke functies opgeven: zijn post als wethouder van Voeren en zijn zetel in het Europese Parlement.

Een woordvoerder van het kabinet zei vanochtend dat Happart ook minister in de Waalse regering kan worden. “Maar dan moet hij naar Wallonië verhuizen.”

Nadat over de staatshervorming overeenstemmming was bereikt, werden gisternacht in de ministerraad nog afspraken gemaakt over aanvullende bezuinigen ten bedrage van in totaal 21,8 miljard frank. De invulling ervan moet nog worden vastgelegd, maar ook op dit punt lijkt voorlopig de kou uit de lucht voor het kabinet-Dehaene.