Rozen en ovaties op Vara-matinee; Nelly Miricioiù overrompelt als Maria Stuarda

Concert: Maria Stuarda van G. Donizetti door het Radio Symfonie Orkest en Groot Omroepkoor o.l.v. Paolo Carignani m.m.v. Nelly Miricioiù, Doris Soffel, Gegam Grigorian, Giovanni Furlanetto, Edward White en Richetta Manager. Gehoord: 26/9 Concertgebouw Amsterdam. Radio-uitz.: 28/9 19.00u. Vara Radio 4.

Al jarenlang heerst er geen groter opwinding bij het Nederlandse muziekpubliek als tijdens de optredens van de Roemeense sopraan Nelly Miricioiù in de opera-serie van de Vara-matinee. Haar entree is telkens weer een hartelijk begroete thuiskomst in de reeds lang uitverkochte en roerig feestende Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw. Al in de pauze krijgt ze bloemen van het publiek en tijdens de uitbundige ovaties met bravo-geroep en roffelend voetgestamp zaterdagmiddag na afloop van Donizetti's Maria Stuarda, waarmee het concertante operaseizoen werd geopend, vlogen bossen rozen vanaf het balkon naar de gevierde diva.

Maria Stuarda is een opera naar Schillers al te fantasierijke versie van de executie in 1587 van de gevangen Schotse koningin Mary Stuart door haar nicht, de Engelse koningin Elizabeth. Vijftien jaar geleden bracht de Nederlandse Opera daarvan een fenomenaal gezongen produktie met Joan Sutherland op haar best in de titelrol. De vervaarlijke Elizabeth werd toen gezongen door Huguette Tourangeau met die wonderlijke gebroken stem: ijzingwekkend in de hoogte, woest grommend in de laagte en niets dan agressie daartussen.

Dat unieke niveau van die twee vrouwenrollen - te beluisteren op Decca-cd's met de nog jonge Pavarotti in de rol van Leicester - kon uiteraard zaterdag niet worden geëvenaard. Maar de enerverende Vara-uitvoering (vanavond op de radio) kwam er dichtbij met een uitstekend spelend Radio Symfonie Orkest, een goed zingend Groot Omroepkoor, een voortreffelijke vocale cast en een gedreven authentiek Italiaanse dirigent: Paolo Carignani. Hij verving Alberto Zedda die wegens zijn benoeming tot artistiek leider van de Scala in Milaan even geen tijd had. Zedda dirigeert nu op 14 november Bellini's La Sonnambula, die Carignani aanvankelijk zou doen.

Ook de mezzo Anna Caterina Antonacci had afgezegd, wegens een keelontsteking, en ze werd op korte termijn vervangen door de Duitse Doris Soffel, die de rol van Elizabeth al twee keer eerder had gezongen. Haar overrompelende optreden was van geweldige klasse. Ze combineerde een enorme dramatische inzet met een verbazingwekkend volume en demonstreerde een totale beheersing van deze rol.

Een huiveringwekkend hoogtepunt was de felle en venijnige confrontatie tussen de twee trotse rivaliserende koninginnen. Historisch onjuist maar theatraal fantastisch: een desastreuze botsing van onbuigzame karakters. Mary maakt dan wel even een knieval voor Elizabeth maar scheldt haar - de dochter van Hendrik VIII en de door hem onthoofde Anna Bolena - uit voor bastaard en tekent daarmee haar doodvonnis. Soffel en Miricioiù gaven op onvergetelijke wijze gestalte aan deze fatale explosie van wederzijdse woede en haat.

Daarna maakte Miricioiù nog veel indruk met haar veelal fraai en naar het slot toe steeds aangrijpender en gevoeliger uitdieping van de titelrol. De rol van Leicester, moeizaam proberend zijn geliefde Mary nog te redden, werd gezongen door de Armeense tenor Gegam Grigorian, inmiddels ook een vaste gast bij de Vara. Zijn stijl is bijna àl te typisch Italiaans: een voortdurend goed gemiddelde met op beslissende momenten een forse epaterende uithaal. De kleinere rollen van Talbot en Cecil waren met de bassen Giovanni Furlanetto en Edward White op zeer hoog niveau bezet.

Treurig was het dat de omroepmusici nog steeds actie moeten voeren tegen de NOS en minister d'Ancona, die tien miljoen op hen willen bezuinigen en daarmee een heel orkest (dit Radio Symfonie Orkest?) bedreigen. De uitgedeelde petitie daartegen werd door het publiek massaal ondertekend.