PvdA legt achterban uit wat "Maastricht' inhoudt; Kok tegen idee van mini-EG

AMERSFOORT, 28 SEPT. Even leek de PvdA-briefing over Europa een moeizame les in Europees recht te worden. Begrippen als codecisie, intergouvernementele conferentie en cohesiefondsen werden door Europarlementariër E. Woltjer en staatssecretaris P. Dankert om de beurt uit de hoed getoverd. Tot de goed gevulde zaal protesteerde. “Kunt U niet eens in eenvoudige termen zeggen wat Maastricht voor ons betekent.”

De hartekreet van het publiek werd gehoord, de discussie raakte geanimeerd en op de PvdA-bijeenkomst werd zelfs flink gelachen. Achter de microfoons stelde zich een lange rij vragenstellers op, inclusief een belangstellende uit Groningen die een “alternatieve tekst” voor het verdrag van Maastricht had opgesteld. Hij overhandigde zijn handgeschreven exemplaar aan Dankert die meteen opmerkte dat het werkstuk van de Groninger aanmerkelijk dunner was dan het verdrag dat de twaalf lidstaten hadden ontworpen.

Dankert deed daarop een poging om duidelijk te maken wat Maastricht betekent. De interne markt, subsidiariteit en de Economisch en Monetaire Unie (EMU) waar het gaat om het beperken van het begrotingstekort, inflatiebestrijding “en andere vragen voor Wim Kan”. PvdA-leider Wim Kok, die in partijkringen niet bepaald bekend staat als conferencier, en het publiek kwamen amper bij van de verspreking die Dankert maakte.

Voor een komische klank zorgde eveneens W. Claes, de Belgische minister van buitenlandse zaken. “De politicus is geen mirakelman”, aldus Claes die het referendum als middel om publieke steun voor Maastricht te zoeken afwees. “Ik ben hartstochtelijk tegen het referendum. In Zwitserland heeft men dertig jaar het stemrecht voor vrouwen via het referendum tegengehouden”. Volgens hem is het wat modieus om altijd "Europa' de schuld te geven over alles wat er mis gaat. “Ik spreek een mea culpa uit. Maar voor het sluiten van Maastricht ben ik nooit iemand tegengekomen die zei: wat hebben jullie daar uitgespookt? De feiten op tafel graag, wij willen een dialoog”.

Het publiek, waaronder partijleden, belangstellenden en veel jongeren, wilde in Amersfoort een dialoog niet uit de weg gaan. Er bloeide een levendig debat op over Europa, een onderwerp dat tot voor kort alleen enkele belangengroepen en hobbyïsten wist te boeien. De twijfel over Europa was merkbaar, over wéér een nieuwe bestuurslaag: die van de Eurocraten. “Er zijn al zoveel niveaus van bestuur in Nederland, nu komt er een Europese bij”, aldus een vrouw. “In Nederland kan steeds minder, er wordt steeds vaker naar Brussel gewezen”. Een ander meende dat de Europese integratie niet te snel moest gaan. “Ik voel me Nederlander. Als de eenwording van Europa net zo snel gaat als die van Nederland, vind ik het prima”. En enkele partijleden vroegen zich af waar nu het gezicht van de sociaal-democraten in Europa zichtbaar was. “Er wordt gesproken over de interne markt en de monetaire eenwording. Maar waar is nu het sociale Europa?”

Kok moest toegeven dat “de sociale afspraken schril afsteken” bij de inhoud van de EMU. Maar de PvdA-leider en minister van financiën wees erop dat de EMU daarmee niet in diskrediet raakt. “Nu ligt alle macht bij de Bundesbank. Straks, als de Europese Centrale Bank een feit is, zullen de andere lidstaten ook vertegenwoordigd zijn. En dan ontstaan er automatisch mogelijkheden voor controle en verantwoording tegenover het Europees Parlement.” De Centrale Bank komt er als de meerderheid van de lidstaten in 1997 voldoet aan de eisen die de EMU stelt ten aanzien van het financieringstekort, de staatsschuld en de inflatie. Zoniet, dan beginnen de lidstaten die wél voldoen in 1999 alsnog met de EMU én de Centrale Bank.

Was dit een verkapt pleidooi voor een "mini-Europa'? Kok sprak zich echter uit tegen dit idee dat vorige week werd gelanceerd door de Duitse minister van financiën T. Waigel. “Ik ben echt mordicus tegen een politiek model van een mini-EG. Dan zouden we terugvallen op separatisme.” Maar Kok wil binnen “het grotere geheel” eventueel wel diverse snelheden aanbrengen. “Binnen de EMU kunnen we wel met een kleinere groep doorgaan. We moeten het tempo niet laten bepalen door de Britten”.

    • Derk-Jan Eppink