Iraakse oppositie bereikt een akkoord; Drieëndertig verzetsgroepen praatten vijf dagen over de toekomst van Irak

SHAQLAWA, 28 SEPT. Na vijf dagen beraad in "Vrij Koerdistan' zijn meer dan dertig Iraakse oppositiegroepen het eens geworden over de noodzaak van een democratisch, pluralistisch regeringssysteem in Irak na de verdrijving van Saddam Hussein. Irak moet een staat worden waarin de religieuze, nationale en etnische verschillen zijn gewaarborgd, met de islam als nationale religie en zelfbeschikkingsrecht voor de Koerden in het noorden.

Het Iraakse volk, het leger en de aanhang van de regerende Ba'ath-partij worden in poëtische bewoordingen opgeroepen om zich aan te sluiten bij de Iraakse oppositie. “Zonen van het volk”, zo worden de militairen in dienst van Saddam Hussein genoemd, “keer terug van uw dwaalweg en sluit u aan bij de krachten die een veilig, welvarend en stabiel Irak willen vormen”, aldus de in Shaqlawa uitgegeven slotverklaring.

Het ledental van Iraakse Nationale Congres, dat in juni op een kleinere conferentie van de oppositie in Wenen (waar onder andere de door Iran gesteunde fundamentalistische shi'ieten ontbraken) werd gevormd, wordt tot 174 verdubbeld. De assemblée wordt eind volgende maand op een vervolgbijeenkomst in Noord-Irak geïnstalleerd, evenals een dagelijk bestuur en een naar verwachting driekoppige presidentiële raad. De verdeelsleutel blijft dezelfde: 35 procent moslims (shi'ieten en sunnieten), 25 procent Koerden, 18 procent pan-arabisten, en kleinere percentages voor Turkmenen, Assyriërs, stammenleiders, communisten en liberalen. Daarmee behoudt het Iraakse Nationale Congres zijn gematigde gezicht.

Dat was vooral te danken aan de inspanningen van de Koerden en seculiere shi'ieten, die na hun ontmoeting met de toenmalige Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, James Baker, in Washington weten dat een gematigd gezicht de enige manier is om de Westerse wereld onder aanvoering van de VS tot blijvende samenwerking te bewegen. De eerste Westerse maatregel was het vliegverbod voor de Iraakse luchtmacht boven Zuid-Irak, ter bescherming van de shi'ieten. Dit vliegverbod wil de Iraakse oppositiebeweging graag uitbreiden tot een veiligheidszone, zoals die van de Koerden in Noord-Irak.

Dagenlang is er tijdens lange sessies, die vaak niet voor twee, drie uur in de nacht eindigden, gebakkeleid over de politieke toekomst van Irak en procentuele vertegenwoordiging van de verschillende politieke, religieuze en etnische stromingen in het Iraakse Nationale Congres. Sayed Mohammad Haydayri, de tweede man in de fundamentalistische Opperste Raad van de Islamitische Revolutie in Irak, belde elke avond per satelliettelefoon met de grote leider Mohammad Bakr al-Hakim in Teheran voor overleg; Muzaffer Arslan van de vanuit Turkije opererende Nationale Turkmeense Partij verzond faxberichten naar Ankara, terwijl anderen hun achterban in Damascus raadpleegden.

Maar uiteindelijk, twee dagen later dan was gepland, was er dan toch overeenstemming. Het bedrukte gezicht van Koerdenleider Masoud Barzani klaarde op; zijn rivaal Jalal Talabani sprak van een historische dag in de geschiedenis van Irak. Barzani had woensdag in een van de gebouwen van het hoofdkwartier van zijn Koerdische Democratische Partij (KDP) in Salahuddin de conferentie van de 33 Iraakse oppositiepartijen mogen openen. En daarom mocht Talabani gisteren in een gebouw van zijn Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) in het nabij gelegen Shaqlawa de slotverklaring uitspreken.

Achter de tafel in Shaqlawa zaten behalve Talabani en Barzani de religieuze leiders Haydayri en Bahr al-Ulum en de in kakigroen gestoken gepensioneerde Iraakse generaal Hassan al-Naqib. Al-Ulum stak de handen van de vijf mannen achter de tafel in de lucht als symbool van het feit dat het regime van Saddam Hussein er niet in was geslaagd om het Iraakse volk blijvend te verdelen.

Generaal Naqib verklaarde zich desgevraagd bereid een leidinggevende rol te spelen in een eventuele gewapende opstand in het midden en zuiden van Irak. Hoewel de slotverklaring er met geen woord over rept, gonsde het in de wandelgangen in Salahuddin en Shaqlawa van de geruchten dat zo'n opstand vanuit de strategisch gelegen havenstad Basra zou kunnen worden gecoördineerd. De deelnemers aan de conferentie zeggen dat mede om die reden in Shaqlawa is besloten om een militair comité op te zetten, waarin generaal Naqib een vooraanstaande rol speelt.