Feest voor V-2 onder druk afgelast

BONN, 28 SEPT. Onder druk van de ministers Möllemann (economische zaken) en Kinkel (buitenlandse zaken) heeft de Duitse lucht- en ruimtevaartindustrie vanmiddag afgezien van haar plan om komende zaterdag op Hitlers vroegere raketbasis in het Oostduitse Peenemünde te vieren dat daar precies 50 jaar geleden de eerste A-4-raket (een voorloper van de V-2) werd gelanceerd. De V-2 werd vanaf 1944 ingezet tegen onder andere Antwerpen, Londen en andere Britse steden. Alleen al in Groot-Brittannië maakte het raketwapen minstens 2.500 slachtoffers.

Italiaanse en Britse media en parlementariërs als de Conservatief Winston Churchill (een kleinzoon) en David Winnick (Labour) hadden verontwaardigd gereageerd. Winnick vond het plan “smakeloos” en vroeg zich af wat Duitsers straks nog meer willen vieren. “Misschien de oorlogsvliegtuigen die zij in 1940 voor terreurbombardementen naar Engeland stuurden? Of het tot zinken brengen van Britse slagschepen?”

Churchill had in herinnering gebracht dat de V-2 niet alleen slachtoffers onder de getroffen bevolking maakte maar dat er in de oorlog aan het Peenemünde-project van de nazi's zo'n 20.000 dwangarbeiders (ook uit concentratiekampen) moesten werken, van wie duizenden het leven lieten. Churchill noemde het gedachte jubileumfeest “ongelooflijk en ongeciviliseerd”. Zijn geestverwant Harry Greenway voorzag “tamelijk onnodige ergernis tussen onze twee staten”.

Volgens een woordvoerder van de Duitse lucht- en ruimtevaart was het niet de bedoeling geweest om zaterdag een wapen als de V-2 te herdenken maar “de geboorte van een techniek die ook vandaag nog de basis voor de bemande en onbemande ruimtevaart is”. De parlementaire staatssecretaris Erich Riedl van economische zaken, die vanmorgen moest terugtreden als beschermheer van de geplande gebeurtenis, had de kritiek uit het buitenland (en uit Duitsland zelf, bij voorbeeld van de fysicus en filosoof Carl Friedrich von Weizsäcker) getypeerd als een “absurde hysterische reactie”.

Volgens Riedl was het doel van de jubileumviering om hernieuwde bekendheid te geven aan de “wereldwijd bekende naam Peenemünde” en wilde de Duitse lucht- en ruimtevaart dit lege stukje van Noordoost-Duitsland weer een technologisch interessante bestemming geven. Gisteren zei RTiedl nog dat die kans niet mocht worden bedorven door “abjecte discussies” die investeerders afschrikken, aldus Riedl.

De geschiedenis van Hitlers in 1936 op Peenemünde (100 km ten noordwesten van Szczecin/Stettin) gestarte rakettenproject begint met Wernher von Braun, die na de oorlog - en tot zijn dood in 1977 - een leidende rol speelde in het Amerikaanse ruimtevaartprogramma. De jonge natuurkundige en rakettenfanaat von Braun bezocht in '35 het afgelegen gebied rond Peenemünde op het schiereiland Usedom (met 400 km vrije schootsruimte in oostelijke richting), waar zijn grootvader placht te jagen. Hij tipte het leger, dat het gebied voor 750.000 rijksmark kocht en er door de beruchte Organisation Todt een geheim rakettencentrum van maakte, compleet met elektriciteitscentrale, haventje, vliegveld en lanceerbases. Een ongeduldige Hitler kwam er geregeld op bezoek. In het project waren ook de bedrijven Siemens, Telefunken en IG Farben van de partij. Er werkten in '42/'43, zo zegt het recente boekje Peenemünde in Wandel der Zeit, 18.000 mensen onder von Brauns leiding: 1.500 wetenschappers/ingenieurs, 8.000 specialisten, overigens vooral dwangarbeiders. De oorspronkelijke burgerbevolking werd op 5 mensen na geëvacueerd.