Bryan Gould neemt ontslag Labourpartij is nu ook verdeeld over Europa

BLACKPOOL, 28 SEPT. De Britse Labourpartij is sinds gisteren nu ook zichtbaar gespleten over Europa. Bryan Gould, een prominent partijstrateeg en lid van John Smith' schaduwkabinet, koos het begin van Labours partijconferentie om zijn vertrek als schaduwminister aan te kondigen.

Gould kan zich niet langer neerleggen bij Smith' koers, die ferm pro-"Maastricht' is, pro een terugkeer van het pond sterling in een hervormd Europees wisselkoersmechanisme en tegen een referendum.

De scheuring bij Labour leidt even de aandacht af van de verdeeldheid onder John Major's Conservatieven over hetzelfde onderwerp, maar bederft ook het begin van Smith' eerste partijconferentie als leider.

De Labourpartij komt deze week bijeen om zich te beraden over vier achtereenvolgende verkiezingsnederlagen. De toekomst van Groot-Brittannië in Europa, politiek en economisch, is een van de grootste thema's van het congres. Het andere is Labours verhouding tot de vakbonden en het al dan niet voortbestaan van de zogenoemde block-vote van de bonden.

Bryan Gould wil campagne voeren voor een referendum over "Maastricht'. Gisteren bleek het partijbestuur, de NEC (National Executive Council), achter John Smith te staan. Het stemde met een meerderheid van 22 tegen 3 tegen een referendum. De drie waren Tony Benn en Dennis Skinner (beiden ultra-links) en Bryan Gould.

Maar volgens Gould zijn er onder Labours Lagerhuisleden ten minste honderd die het met hem eens zijn. Een alliantie tussen rebellerende Labour-parlementariërs en ten minste zeventig opstandige Tory Backbenchers in het Lagerhuis zou in potentie de regering-Major kunnen doen vallen - zij het dat de regering-Major, als dat dreigt, ongetwijfeld zelf alsnog het initiatief tot een volksraadpleging zal nemen.

Gould acht het Verdrag van Maastricht “een blauwdruk voor een centraal gedirigeerd, on-democratisch, permanent deflatoir beleid”. Hij heeft altijd geageerd tegen het EMS, zij het dat hij niet langer afkerig is van de gedachte van een gemeenschappelijke markt van de twaalf EG-landen. Wat Gould steekt is dat de Labour-partij, om vooral maar zijn pro-Europese beginselen te benadrukken, zelfs in het heetst van de sterling-crisis van eerder deze maand gekant bleef tegen maar een herschikking van de valuta binnen het wisselkoersmechanisme. Labour wil zo graag nog meer vóór Europa lijken dan de Conservatieven, zegt Gould, dat zij bereid is de valuta, en dus het gehele economische beleid, “uit handen te geven aan bankiers in plaats van aan politici”. Het Verdrag van Maastricht “schrijft deze niet gekozen bankiers uitdrukkelijk voor dat zij zich van niets en niemand, gekozen politici incluis, iets hoeven aan te trekken”, aldus Gould. Prijsstabiliteit zal altijd eerst komen. Het gevolg kan volgens Gould zijn dat de overheid in de toekomst vijftien à twintig miljoen pond op haar uitgaven wordt gekort.

De opluchting van de Tories over de splijting bij Labour lijkt een kort leven beschoren. Een peiling onder Tory-MP's, dit weekeinde, wijst uit dat eenderde van hen tegen ratificatie van "Maastricht' is. Leden van Majors kabinet lieten op radio en televisie blijken dat zij onderling tegengestelde visies hebben over sterlings terugkeer in het wisselkoersmechanisme van het EMS. En John Major moet volgende week het Conservatieve partijcongres toespreken over "Maastricht' in de wetenschap dat zijn leiderschap daarmee uiteindelijk staat of valt.

    • Hieke Jippes