Amerikanen optimistischer

Het nieuws van de Europese valutamarkten las de afgelopen weken als een spannende "thriller', compleet met slachtoffers - zwakke munten als de lire, het Britse pond en de Ierse punt - en vermeende boosdoeners - de "speculanten' op de valutamarkten en de Duitse Bundesbank, die de rente niet wilde verlagen.

De turbulentie in Europa drong de dollarcrisis tijdelijk naar de achtergrond. In eerste instantie leek de dollar de grote winnaar te worden van de strijd binnen het EMS. Gedurende de afgelopen weken leek de Amerikaanse dollar, een munt overigens die op de valutamarkten een wisselvallig bestaan leidt en in kringen van haute finance de reputatie heeft verworven wat zwak op de benen te staan, voor vele kapitaalbezitters een veiliger geacht alternatief. De dollarkoers veerde op en handhaafde zich - na een kortstondige top van even boven 1,70 gulden - op ongeveer 1,66 gulden.

In toenemende mate moet de munt het als "veilige haven' evenwel afleggen tegen de Japanse yen. In Tokio zakte de dollar tot een historisch dieptepunt.

Nu ook de dollar meegesleurd wordt in de maalstroom van de Europese valutacrisis rijst de vraag hoe Amerikanen de recente ontwikkelingen in Europa beoordelen.

Wat opvalt is dat de gebeurtenissen een licht positieve uitstraling hebben gehad. Nu de rook van de valuta-oorlog langzaam optrekt is het besef gegroeid dat er een doorbraak op handen is naar lagere rente in Europa. Dat Duitsland de renteteugels stevig in handen houdt, is voor de Amerikanen evident. De geste van de recente kleine verlaging, afgedwongen tijdens het valuta-tumult, wekte hoop. Het is nu nog een kwestie van tijd, menen zij, maar de daling komt vast en zeker.

Nagenoeg eensgezind zijn zij over de weldadige gevolgen van verdere rentedaling binnen Europa. Een dalend renteniveau zal op termijn - variërend van zes maanden tot een jaar - de economische bedrijvigheid in veel landen ten goede komen, tot investeringen leiden en vooral ook de consumentenbestedingen weer op gang brengen.

William Dodge van Dean Witter Reynolds: “In Europa was de valutacrisis een katalysator die een herschikking binnen het EMS veroorzaakte en een verlaging van de Duitse rente afdwong. Die ontwikkeling heeft geleid tot een sterkere dollar, stabilisering van diverse Europese munten en zal, tezamen met de recent in Japan ingevoerde stimulerende maatregelen, een stevige basis vormen voor een wereldwijde economische groei die in de jaren 1993-1994 tot opbloei zal komen.”

Voor Donald Straszheim, chief economist bij Merrrill Lynch and Company, is het niet verbazingwekkende dat Wall Street juist de afgelopen dagen terrein heeft moeten prijsgeven. De afgelopen week verloor het Dow-Jones Industrial koersgemiddelde 76,73 punten en sloot 2,3 procent lager op 3.250,32.

“Dat is niet verrassend”, meent Straszheim. “Ongeacht de uitkomst van de Europese crisis, het effect op de Amerikaanse economie zal gering zijn. Zeker tot het midden van volgend jaar.”

Straszheim betoogt dat het afzwakkende groeitempo in Europa de winstcapaciteit van Amerikaanse ondernemingen die aldaar grote belangen hebben, fors heeft aangetast. Hij is van mening dat wanneer de rente in Europa omlaag gaat, de negatieve ontwikkeling voor Amerikaanse bedrijven met grote belangen in Europa, weer ten goede zullen keren.

Hij voegt er aan toe dat naar zijn oordeel een economisch herstel in Europa zich niet eerder dan het voorjaar van 1993 zal kunnen aftekenen en dat die afhankelijk zal zijn van het doorzetten van de rentedaling. In de eerstkomende kwartalen zal de Amerikaanse economie het op eigen kracht moeten doen. “Iedere verbetering van de Amerikaanse economische groei moet uit de VS zelf afkomstig zijn.”

John Dessauer, belegginsadviseur in Orleans (Mass.) denkt daar anders over: “De Amerikaanse economische ontwikkeling is tot dusver weinig inspirerend geweest. De werkloosheid in de VS is uiterst koppig en neemt zelfs nog toe. Consumentenbestedingen zijn matig. Er worden nauwelijks woonhuizen gekocht ondanks een rente die in twintig jaar niet zo laag is geweest. Te veel Amerikanen nog negeren de positieve kanten in de economie. De feiten zijn dat de inflatie omlaag gaat en dalende is. Amerikanen kunnen nog nog lange tijd profiteren van de lage rente. Ik ben er van overtuigd dat het besef daarvan mettertijd doordringt en dat de koersen op Wall Street weldra weer de weg omhoog zullen inslaan.”

Robert Barbera, econoom bij Shearson Lehman Brothers is van oordeel dat er dit jaar al teveel kwartalen zijn verstreken met een te geringe groei en is van mening dat er spoedig zal moeten worden ingegrepen om de conjunctuur weer op tempo te brengen. Hij voorspelt: “Een op het bereiken van economische groei gericht overheidsbeleid is spoedig te verwachten in de VS en zal weer de hoogste prioriteit krijgen. Ik voorzie bovendien dat dat deze doelstelling eerst binnen enkele maanden in de VS, daarna in Japan en tenslotte ook in Europa extra aandacht zal krijgen.”