"Wie Sparta financieel gezond maakt verdient een standbeeld'; "Op Spangen zit je goed, daar heb je de beste leermeesters'; "Sponsor mag zich niet bemoeien met het bestuursbeleid'

De 63-jarige FLOOR BOUWER treedt in november af als voorzitter van Sparta. Vanaf 1988 leidde hij de voetbalclub van Spangen. Tevoren was hij zestien jaar penningmeester. “Ik lig 's nachts soms wakker van de geldzorgen. Man, man, man, wat kunnen we toch doen om Sparta financieel gezond te maken.”

Floor Bouwer zal het nooit vergeten. Toen hij in april 1972 Dolf Aarse als penningmeester van Sparta opvolgde zei de vertrekkende schatbewaarder: “Floor, je moet binnenkort de salarissen van de spelers uitbetalen. Maar er is geen geld. De kas is leeg.” Bouwer leende vijftig mille. “In al die jaren was dat de enige keer dat het bestuur daarvoor naar de bank is gegaan. Het lukte steeds de zaak boven Jan te houden. Maar vraag niet hoe! Elk seizoen is er een tekort van vijf à zeven ton. De financiële positie van Sparta is een bijzonder negatieve factor, die de prestaties al twee decennia lang heel nadelig beïnvloedt. Vorige competitie praatte ik met Willem II, ook een middenmoter. Die vereniging ontvangt jaarlijks een half miljoen méér aan recettes dan Sparta.”

Bouwer herinnert zich nog dat Sparta in het begin van de jaren zestig “minstens 20.000, soms 30.000 toeschouwers trok. Voetbal was het evenement. Spangen was één Sparta-blok. En de mensen kwamen uit Oud-Mathenesse, het Witte Dorp en Crooswijk. De Schietribune werd gebouwd. Die kon 10.000 kijkers bergen. Het was de bedoeling dat er vier van die tribunes kwamen, zodat er een echt Engels stadion ontstond met plaats voor 45.000 supporters. Is nooit gerealiseerd, omdat de publieke belangstelling toen al iets terugliep.”

Het afnemen van het aantal fans - volgens Bouwer bij Sparta eerder begonnen dan bij andere verenigingen - op de rechter Maasoever is best te verklaren. “De wijken in de buurt zijn vergrijsd. En oudere mensen komen niet meer op het voetbal af. Spangen? Daar wonen veel buitenlanders. Die hebben weinig belangstelling voor Sparta. De opmars van de televisie is ook slecht geweest. Verder heeft deze sport een slecht imago. Betaald voetbal is rotzooi en oorlog. Dat schrikt ouders met kinderen af. Toch doet zich hier in Rotterdam iets merkwaardigs voor. Daarover heb ik met marketingdeskundigen en onderzoeksbureaus gesproken: Speelt Feyenoord drie goeie wedstrijden, dan zitten er prompt 20.000 enthousiastelingen. Doet Sparta hetzelfde, dan komen er nog maar 3.000. Het publiek laat ons in de steek. Dat is een enorme frustratie. Een drama. Ik lig 's nachts soms wakker van de geldzorgen. Man, man, man, wat kunnen we toch doen om Sparta financieel gezond te maken. Wie de oplossing aandraagt verdient een standbeeld.”

Het 104 jaar oude Sparta, dat sinds 1922 onafgebroken in 's lands hoogste afdeling uitkomt, zou al lang ten grave zijn gedragen als het niet over zo'n uitstekende eigen kweek had beschikt. Bouwer kent alle namen nog precies. Een kleine greep: Hans Eijkenbroek, Hans Venneker, René van der Gijp, Michel Valke, Adri van Tiggelen, Danny Blind, Ed de Goey. “In totaal hadden we op Spangen bijna twee Nederlands elftallen”, zegt de scheidende voorzitter met gepaste trots. “En door ons goede scoutingssysteem contracteerden we opvallende buitenlanders als Willy Kreuz, Janus Kowalik en Jörgen Kristensen.” Alle toppers moesten vroeg of laat echter noodgedwongen de deur uit om de club financieel draaiende te houden.

Van oudsher is de jeugdopleiding van Sparta uitstekend. Bouwer legt uit dat de "school' een face-lift krijgt. Luuk Balkenstein, oud-Spartaan en één keer international, is daartoe aangetrokken. “In het recente verleden”, verduidelijkt Bouwer, “zijn SVV en Feyenoord - je kunt ook zeggen Wim Jansen - grote concurrenten geworden bij het speuren naar en het ontwikkelen van begaafde spelertjes. We moeten Feyenoord de loef afsteken. Niet gemakkelijk, want die vereniging heeft nu eenmaal méér uitstraling. We maken propaganda. Zo van: begin bij ons, doe als Valke, Van der Gijp en John de Wolf, die kwamen ook als tieners op Spangen. Op Spangen zit je goed, daar heb je de beste leermeesters.”

Onder het voorzitterschap van Bouwer ging Sparta een overeenkomst aan met PSV, dat tijdelijk overbodige spelers in Rotterdam stalde. Pas is het contract omgezet in een verbintenis zonder eindtermijn. Dat wijst er volgens Bouwer op dat PSV “heel tevreden” is met de bijzondere band. Hij bekent dat ook Sparta er zeer wel bij vaart. “We hebben veel plezier beleefd aan Ernest Faber, die naar Eindhoven is teruggehaald. Mitchel van der Gaag, jammer genoeg geblesseerd, rijpte hier goed. Doet in februari hopelijk weer mee. We zijn ook content over Arno Doomernik en John Veldman.”

Onder leiding van Bouwer professionaliseerde Sparta. Vier jaar geleden stelde het bestuur Charles van der Steene aan als commercieel directeur, in 1991 werd Martin Mallon tot algemeen directeur benoemd. Met name dank zij Van der Steene zijn de inkomsten uit sponsoring en reclame afgelopen jaar met veertig procent gestegen tot bijna twee miljoen gulden. De 250 business-seats zijn bijna alle verhuurd. De opbrengst uit recettes bedraagt zeven ton. Met het televisiegeld en dat van de kantine komt er op Spangen in totaal 3,5 miljoen gulden binnen. “Maar”, vult Bouwer aan, “de kosten gingen eveneens omhoog.” Hij doelt bijvoorbeeld op het vernieuwen van de Schietribune. “Het bovenste gedeelte van die kolos is eraf gehaald. Er kunnen minder mensen op, maar het is sfeervoller, gezelliger geworden. En de naam is veranderd in Rijnmondtribune. Verder is de oude eretribune van een nieuw dak voorzien.”

Aan de renovatie werd pas begonnen nadat zeker was dat Sparta op Spangen zou blijven. Om meer broodnodige klanten te trekken probeerde de club te verhuizen. Naar het complex van Xerxes, naar Kralingen en zelfs naar een industrieterrein langs de snelweg naar Utrecht. Bouwer: “Bij Xerxes ontving de wijkraad ons op een vervelende manier. Ze zeiden dat ze niet zaten te wachten op FC Den Haag, waarvan de supporters de ruiten ingooien en ergere dingen doen. Elders stuitten we ook op actiegroepen. Juristen van het accountantsbureau Moret - langs de snelweg - belden op. "Als U samen met Excelsior naast ons een stadion gaat bouwen, gaan we procederen, desnoods tot de Raad van State toe'. Ze waren benauwd voor vandalisme en oproer.”

Veel echte Spartanen waren blij dat de club bleef waar ze al sinds 1916 huist. Sparta hoort op Spangen, vonden ze. “Dat is gemakkelijk gezegd”, werpt Bouwer tegen, “maar er komen daar gemiddeld slechts 5.000 toeschouwers.” De voorzitter kan het onderwerp geld niet loslaten. “De nood is groot”, herhaalt hij. “De tv-inkomsten voor het betaalde voetbal (51 miljoen voor drie jaar, red.) kunnen wat ruimte bieden, al zullen de grote drie Ajax, PSV en Feyenoord wel het leeuwendeel krijgen. Mogelijk komen er belangrijke nieuwe inkomsten uit abonnee tv binnen. Die zouden de financiële positie van Sparta structureel kunnen verbeteren.”

“Sparta wil in elk geval zichzelf blijven”, vervolgt Bouwer. Hij voelt er onder geen voorwaarde voor te kiezen voor een constructie als die van vroeger AZ'67 of momenteel Dordecht'90, waar één rijke man de dienst uitmaakt. Hij ziet het als een hoofdtaak van het bestuur de continuïteit te handhaven. Een geldschieter, zegt hij, is heel welkom, maar mag zich niet met het beleid bemoeien. Die houding bracht hem in het recente verleden in conflict met twee (shirt)sponsors. Bouwer: “De eerste, Dixons, voerde via de stads tv en Radio Rijnmond oppositie tegen het bestuur. Liet zich negatief over ons uit, en dat was in strijd met het contract. De ander, Gunco, wilde de overeenkomst pas verlengen als er wijzigingen in de clubleiding kwamen. Afgelopen dus. Toen meldde zich Renault Nederland. Prima, professioneel. De directeur woont de bestuursvergaderingen bij om van alles op de hoogte te zijn. Meer niet.”

De fiscalist Bouwer vestigt zich binnenkort in het Belgische Kalmthout, waar hij een belasting adviesbureau opent. Hij wordt vrijwel zeker opgevolgd door de vice-voorzitter, Peter van der Burg. Zo hoort dat bij een fatsoenlijke club. “Een club ook met nog veel tradities”, vult Bouwer aan en hij wijst op de voorzitterstoel van Kasteel Spangen. “Daar mag alléén ik in zitten. Dat weet iedereen bij Sparta, maar ook alle Nederlandse voetbalbestuurders. Enkele jaren geleden plofte een Chinese gast zo maar op het pluche. Was een halsmisdaad.” Dan legt hij zijn hand op de chique tafel. “Dames mogen daar niet aan plaats nemen. Dat is hier nu eenmaal zo.” Aan de muur hangt een vaandel uit 1895. “We vergaderen nooit zonder dat doek.” Bouwer zal het missen, zoals hij ook Sparta Piet mist. Ooit bedacht als tekening door de journalist Doe Hans, die op cartoons dialogen met het beestje voerde. Later werd het een houten vogeltje in een kooi. Supporter Heijster had de mascotte elke wedstrijd bij zich. Veertig jaar lang.

Bouwer: “Vier maanden geleden is hij overleden. Een fantastische fan, waar iedere toeschouwer een voorbeeld aan kan nemen. Ja, hij zorgde voor onvergetelijke taferelen. Sparta, een stuk van mijn leven, heeft me ook andere onvergetelijke momenten bezorgd. Het hoogtepunt? Het optreden in de Europa Cup uit tegen HSV in het seizoen '85-'86. Het was 2-0 - thuis won Sparta met dezelfde cijfers - en Robin Schmidt moest kort na rust het veld uit. We hielden stand. Toen kwam er een verlenging en penalties. Sparta miste de eerste ook nog. Dank zij fantastisch keeperswerk van Bas van Noortwijk redden we het. Tjonge wat waren die Duitse ministers en andere hoogwaardigheidsbekleders naast me op de tribune teneergeslagen. En wij maar dansen. We waren helemaal door het dolle heen.”

Komen die mooie tijden nog terug? “Sparta kan ruiken aan Europees voetbal. Echt, het is haalbaar. We hoeven niet onder te doen voor de huidige subtop. Geld speelt een cruciale rol, maar het moet ook meezitten. Neem Feyenoord, vorig seizoen. De troubleshooter was net weg, maar de financiële nood was nog steeds bijzonder groot. Als Fräser, onze oud-speler Fräser, niet dat doelpunt maakt in de bekerwedstrijd bij PSV, voor de halve eindstrijd, dan had Feyenoord de lucratieve finale en het hele Europa-Cuptoernooi misgelopen. Waren er gigantische financiële problemen ontstaan. En was Feyenoord dieper in de put geraakt dan Sparta ooit heeft gezeten.”