Opgefokte sfeer Davis Cup geeft geen rendement

DEN HAAG, 26 SEPT. Ze hadden woensdagavond met zijn allen naar het Nederlands elftal gekeken. Het debâcle tegen Noorwegen. Het was een ideale waarschuwing tegen eventuele onderschatting. Uruguay gold voor het Nederlandse tennisteam als een overkomelijke hindernis in het duel om een plaats in de wereldgroep van de Davis Cup, maar het zou funest zijn wanneer de spelers het inderdaad als een routinehandeling zouden beschouwen. Dus werd er kunstmatig een sfeer van gewichtigheid gecreëerd, die gisteren in het Haagse Houtrust Sport na de eerste twee enkelspelen nauwelijks rendement opleverde. Door de nederlaag die Paul Haarhuis liet volgen op de openingswinst van Krajicek werd er een onverwachte 1-1 tussenstand bereikt.

Bondscoach Stanley Franker hield zich groot nadat hij en Haarhuis drie kwartier hadden nagedacht over de verpletterende wending in het duel tegen Marcelo Filippini. Franker had het wel ingecalculeerd, zei hij, want je moet overal rekening mee houden. En Haarhuis, de Eindhovenaar die zijn klassering op de wereldranglijst dankt aan keihard werken en een professionele instelling, omzeilde elke vorm van openbaar zelfonderzoek door zijn nederlaag toe te schrijven aan een wonderbaarlijke opleving van zijn tegenstander in plaats van een mysterieuze inzinking van hemzelf. Dat Filippini, van wie hij eerder dit seizoen al tweemaal op gravel verloor, een Angstgegner voor hem zou zijn wilde hij al evenmin geloven. Dat de Zuidamerikaan de briljantste partij uit zijn bestaan speelde tegen een "gewone' Haarhuis, ging er niet in bij degenen die vol verbijstering vanaf de tribune de ommekeer in de partij hadden gadegeslagen.

Zij bleven, net als Franker, achter met veel vragen. De bondscoach moest voor vanmiddag één uur op ten minste één ervan een antwoord hebben gevonden. Haarhuis opstellen voor het dubbelspel met Marc Koevermans of voor een andere combinatie kiezen? Het verhaal circuleerde dat hij de combinatie Richard Krajicek-Michiel Schapers zou inzetten, maar zoals bij dit soort gelegenheden gebruikelijk is wordt de opstelling niet vrij gegeven. Het past ook in de "oestercultuur' die Franker rond de Davis Cup nastreeft.

De hele week verblijft het team in een soort quarantaine. Er wordt getraind achter gesloten deuren, van enige publicitaire openheid is geen sprake, interviews worden afgehouden. Het mooiste dat Nederland te bieden heeft op tennisgebied wordt verborgen gehouden als familiejuwelen in een kluis. In die beslotenheid groeit een spanning die "de aparte sfeer' van de Davis Cup wordt genoemd. Het werd Krajicek, die voor Nederland bij dat toernooi zijn debuut in het enkelspel maakte, voortdurend ingeprent. Het zou allemaal anders zijn: voor eigen publiek spelen, opereren in teamverband. Hij zou het wel ervaren. “Maar het viel mee. Je verwacht dat het erger is, maar ik heb me een beetje laten opnaaien. Misschien is het wel goed dat ze een beetje overdreven.”

Krajicek vond het ook wel uitstekend om een week lang zo intensief met elkaar samen te zijn en zo tot een eenheid te groeien. Al sprak hij in een televisie-interview van meningsverschillen met Schapers. Een uitlating die hij later kennelijk diep betreurde, omdat het gemakkelijk als iets groots kon worden uitgelegd, terwijl het niet meer was dan een aanpassingsprobleem dat hij had met de bloedserieuze benadering van Schapers. Een heel verschil met zijn vaste trainingspartner Jan Siemerink, die wel van een grapje houdt. Echt, verzekerde Krajicek, het had geen belang.

Het tekent wel het sfeertje van verhoogde paraatheid, waarin elk verkeerd woord een gaatje in de dijk is dat moest worden dicht gehouden omdat er een overstroming dreigt. Het was niet de enige kunstgreep die onze tenniselite moest beschermen. Begin dit jaar bij de ontmoeting tegen Zwitserland deelde de tennisbond nog aan alle bezoekers oranje sjaaltjes en petjes uit. Toen hing er in Houtrust Sport een "Thialf-sfeertje' en werd veelvuldig de wave gepraktiseerd. Ditmaal waren de tribunes bevolkt met een bezoekersaantal dat een behoorlijke voetbalclub bij de amateurs op een zonnige zondagmiddag moeiteloos trekt (ongeveer 1500 man) - een blamage die de op het gebied van de public relations falende tennisbond zich mag aanrekenen - en moesten ze zelf voor de attributen zorgen. Volgens Franker was "de televisie' tegenstander van zo'n oranje gloed als decor, volgens "de televisie' was Franker zelf bang voor de uitwerking die zo'n nationalistische uiting op zijn spelers zou hebben. Weinig oranje dus. Wel de cabaretier Freek de Jonge, bij grote sportevenementen onze nationale joker, in de spelersbox. Geen circus is compleet zonder clown.

Mogelijk heeft het overdreven protectionisme van de tennisprofs er wel toe geleid dat de ontmoeting met de nummer 51 en 121 van de wereldranglijst gisteren in een sfeer van verstikkende spanning werd afgewerkt. Want de partijen tegen Uruguay zijn dan weliswaar van bijzonder belang voor het aanzien van Nederland als tennisnatie (de winnaar schaart zich bij de zestien sterkste tennislanden van de wereld), de sfeer kan ook te opgefokt zijn zodat er op beslissende momenten een verlammende werking vanuit gaat.

Krajicek bleek er, zelfs zonder mentale begeleider Ted Troost in zijn onmiddellijke nabijheid, uitstekend mee om te kunnen gaan. Hij begon dan wel te gespannen aan zijn partij tegen Diego Perez (die hem op Roland Garros had verslagen, maar toen was hij geblesseerd geweest), opende met een dubbele fout maar liep vervolgens vlot uit naar een 6-2 setwinst. Nadat ook de tweede set een overwinning was geworden (6-4), vatte hij het karwei wel erg licht op (“op een bepaald moment dacht ik: nog even en dan sta ik onder de douche”), liet Perez op 6-6 komen om uiteindelijk via de tie-break het eerste winstpunt voor Nederland te laten noteren.

Voor Haarhuis zou het, zo leek vast te staan, lastiger zijn. Hij verloor dit jaar al twee keer van Filippini, de nummer één van Uruguay. Maar dat was op gravel. In Houtrust lag supreme, de ondergrond waaarop Haarhuis favoriet werd geacht. Een snelle baansoort, die nog wat sneller gemaakt had kunnen worden wanneer er een speciale coating op was aangebracht, maar dat detail bedacht Franker net te laat om het ook uit te kunnen laten voeren. Na zijn 6-3 winst in de eerste set, vergaloppeerde Haarhuis zich in de tweede, waarin hij tot en met de tiebreak winstkansen had maar die jammerlijk verkwanselde en met 10-8 verloor.

Het leek een schoonheidsfoutje, want niet alleen de 6-1 zege maar zeker ook zijn overtuigende spel in de derde set rechtvaardigde de gedachte dat na de traditionele (Davis Cup) pauze van tien minuten de snelle afrekening zou volgen. Het liep volkomen anders, want Filippini speelde - net als zijn landgenoot Perez tegen Krajicek had gedaan - voor een baseliner brutaal aanvallend en won met tweemaal 6-1. Slechts voor een deel zijn eigen verdienste, want Haarhuis was geen schim meer van de speler die voor de pauze op de baan stond. Een slechte eerste service, een veelvoud aan mishits. Plotsklaps een onbetrouwbare schakel op weg naar de beste zestien van de wereld.