Het grote geld in Rusland

Lezer L. van Benten, die al vaker een gat in mijn berichtgeving heeft gestopt, boog zich over twee partijen die ik de afgelopen weken in deze krant heb besproken en gaf interessante aanvullingen.

Dit is de stelling na de 24ste zet van zwart uit de blindsimultaanpartij Karpov-Krabbé. Karpov speelde 25. Pxf5 gxf5 26. Txf5. Na 26...Tg8? had hij met 27. Tg5! kunnen winnen, maar dat was een beetje toevallig. Van Benten geeft aan dat Karpov in de diagramstelling een geforceerde winst had: 25. Txf5! gxf5 26. Dxa8! Txa8 27. e8D+. Nu gaat 27...Txe8 niet wegens 28. Txe8+ Kg7 29. Pxf5+ en wit wint. Met 27...Df8 kan zwart betere tegenstand bieden, maar hij staat inderdaad verloren. Dit is een vrij duidelijk geval, maar veel moeilijker te beoordelen is het volgende.

Spasski-Fischer, achtste partij. De laatste zetten waren 31. Th1-c1 Pd4-b3 32. a2xb3 Pc5xb3. Spasski's 31. Tc1? noemde ik indertijd een blunder die de partij onmiddellijk besliste. Die uitwerking had het ook wel, maar strikt genomen was de opmerking toch niet juist, want in de diagramstelling heeft wit nog een goede mogelijkheid om de strijd gaande te houden: 33. Dc3! Zwart kan de dame niet nemen, want na 33...Txc3 34. Txc3 Pc5 35. b4 Pb7 36. Tfc2 wint wit materiaal. Zwart moet dus 33...Pxc1 spelen. Dan volgt 34. Da3, met de bedoeling het verdwaalde zwarte paard met 35. Pc2 te vangen. Van Benten geeft een ingewikkelde variant die met 34...Kf8 35. Pc2 b4 36. Pxb4 begint, maar dat bevalt me niet erg voor zwart. Ik zou het met 34...b4 willen proberen. Die zet wordt ook aangegeven door Schachwoche, (de zet 33. Dc3 is ook in Sveti Stefan gevonden en onderzocht) maar dan laat men wit het domme 35. Dxa6 spelen, waarna zwart met 35...Kf8 gemakkelijk wint, omdat zijn paard nu ontsnapt. Wit moet anders spelen. Vanuit de diagramstelling: 33. Dc3! Pxc1 34. Da3 b4 35. Da4+ Kf8 36. Lf1, met de bedoeling 37. Pc4. Zwarts paard is dan niet meer te redden, maar het kost wit tijd om het te veroveren. Die tijd kan zwart gebruiken om met 36...f6 zijn dame te activeren. Het lijkt me dat zwart beter staat. Toch was het nog een hele strijd geworden, als Spasski niet in paniek geraakt was. Hij kon zich na de schok van 31...Pb3 er kennelijk niet meer toe brengen om over de stelling na te denken, en het door hem gespeelde 33. Tc6 bood geen enkele tegenstand.

Een paar jaar geleden organiseerde Kasparov in Moskou een groot internationaal open toernooi, royaal gesponsord door het nieuwe Russische grootkapitaal. Daar bleef het lange tijd bij. Van verschillende kanten werd de ondergang van het sovjetschaakleven voorspeld. Op de lange duur dan. Bij de laatste olympiade bleek er nog weinig van. De infrastructuur is inderdaad in gevaar. Het enorme netwerk van trainers, jeugdleiders en talentenjagers kan door de schaakbonden van de republieken van de voormalige Sovjet Unie niet goed in stand gehouden worden. Belangrijke toernooien waren er ook niet veel. De schakers zochten hun heil in het Westen. Maar zie, kort na elkaar waren er nu in Moskou twee toernooien met een prijzengeld waar westerse professionals hun vingers bij zouden aflikken. Het eerste, onder het motto "het verstand wint' was bedoeld als een herdenkingstoernooi ter ere van de mislukking van de staatsgreep van een jaar geleden. Het was een rapidtoernooi, met 25 minuten bedenktijd per speler per partij. Moedertje Rusland kon na lange tijd haar kinderen weer om zich heen verzamelen en alle twisten van vroeger waren vergeten. Niet alleen uit de sovjetrepublieken, maar ook uit emigratielanden als de Verenigde Staten, Frankrijk, Israel en België waren Russische schakers uitgenodigd. De enige buitenstaanders waren de Fransen Kouatly en Lautier en de Joegoslaaf Ljubojevic. Er waren 84 deelnemers. Karpov won het, samen met de Amerikanen Gulko en Ivanov. Ze kregen alledrie 15.666 dollar en Karpov won de beker in een beslissingsdriekampje. De vijf spelers die de vierde plaats deelden werden ook goed beloond, ieder 6000 dollar, maar de volgende groep kreeg een valutapakketje dat er mooier uitzag dan het was: ieder 375 dollar en 44.000 roebel.

Daarna werd in Moskou het Tal-Memorial toernooi gespeeld, met 64 deelnemers. Een toernooi met normale bedenktijd. Iets minder sterk bezet, iets minder hoge prijzen, maar ook lang niet gek: de winnaars Makaritsjev en Krasenkov kregen ieder 6160 dollar. Geld is in Rusland een groot probleem geworden, schrijft Alexander Rosjal in een verslag. Niet voor iedereen. Er zijn daar in Moskou kennelijk mensen te vinden die wel wat missen kunnen. De volgende partij was een van de twee die door de jury onder leiding van Karpov de prijs voor de "mooiste combinatie in de stijl van Michail Tal' kregen toegewezen.

Wit Nikolajev-zwart Glek

1. d2-d4 f7-f5 2. g2-g3 Pg8-f6 3. Lf1-g2 g7-g6 4. Pg1-f3 Lf8-g7 5. 0-0 0-0 6. b2-b3 d7-d6 7. Lc1-b2 Dd8-e8 Ik kan niet goed begrijpen hoe dit kromme systeem zo succesvol kan zijn in de moderne praktijk. Het wordt tijd dat iemand het weer eens tegen Karpov speelt, dan zien we hoe het bestreden moet worden. 8. c2-c4 Pb8-a6 9. Pb1-d2 e7-e5 10. d4xe5 Pf6-g4 11. Dd1-c2 d6xe5 12. e2-e4 Pa6-b4 13. Dc2-c3 Pb4-c6 14. e4xf5 g6xf5 15. Tf1-e1 Lg7-f6 16. Pf3-h4 f5-f4 17. Lg2-d5+ Kg8-h8 18. Pd2-e4 Lf6-g7 19. Ph4-f3 De8-h5 20. Lb2-a3 Lc8-d7 21. La3xf8 Ta8xf8 22. Ld5xc6 Ld7xc6 23. b3-b4 Tijdnood, schrijft Schachwoche De zet draagt inderdaad weinig bij aan de wits verdediging, maar hij had het al heel moeilijk. Nu komt de combinatie "in de stijl van Tal'.

23...Pg4xf2! 24. Kg1xf2 f4xg3+ 25. h2xg3 Dh5-h2+ 26. Kf2-f1 Lc6xe4 27. Te1xe4 Dh2xg3 Wit gaf op.