Zes familieleden vermorsen hun tijd op een landgoed

Voorstelling: Gesprekken na een begrafenis van Yasmina Reza. Vertaling: Dolf Verspoor. Gezelschap: Haarlems Toneel. Regie: Wim van Rooij. Spel: Hidde Maas, Marlous Fluitsma, Jim Berghout, Jules Croiset, Elsje Scherjon, Marianne Vloetgraven. Decor: Robert Broekhuis. Gezien: 21/9 Stadsschouwburg Haarlem.

Rode en bruine bladeren bedekken de toneelvloer in Wim Mooijs enscenering van Gesprekken na een begrafenis, een typisch praatstuk in een herfstige entourage. Zes familieleden, drie mannen en drie vrouwen, komen op een afgelegen landgoed bijeen voor de teraardebestelling van de vader. Bij dit gedwongen samenzijn vertellen zij elkaar dingen waar zij zich in andere omstandigheden voor zouden schamen. Zo bekent Elisa, die jarenlang met Alex samenwoonde, haar liefde voor diens oudere broer Nathan. Tastende gesprekken komen op gang, over het verlies van schoonheid, vrienden en tijd. Terwijl zij zo zitten te mijmeren vermorsen zij hun tijd opnieuw, als in een Russisch stuk over de verveling van edellieden op het platteland.

Alex is een gemankeerde kunstenaar. In dit familiedrama van de Franse schrijfster Yasmina Reza is zijn probleem dat hij niets te zeggen heeft - wat hem er overigens niet van weerhoudt steeds het hoogste woord te voeren. Jim Berghout speelt hem als een kwakende driftkikker wiens machteloosheid soms enige vertedering wekt. Bij hem steken de overige figuren nogal bleekjes af. De spelers streven een geserreerde stijl na, maar het effect blijft uit omdat er helemaal geen hartstocht s die in bedwang moet worden gehouden.

Slechts de vrijpartij van Nathan en Elisa op vaders graf zorgt voor enige onrust. Die kunstgreep werkt echter evenmin voor het stuk als voor het publiek, want het effectbejag ligt er te dik bovenop. Bovendien heeft Elisa's onwankelbare liefde iets vreselijk braafs en ook de anderen, Alex incluis, zijn behept met een slaapverwekkende zedigheid. Hun van Tsjechov afgekeken weemoed maakt weinig indruk omdat de bijbehorende gekte geheel ontbreekt. Reza, die tijdens het schrijven kennelijk voortdurend aan de Russische meester moest denken, laat een van de personages wel een nadrukkelijk opmerking over de gestoordheid van Elisa maken, maar uit haar gedrag blijkt eerder het tegendeel.

Een almaar kibbelend ouder echtpaar zorgt voor de komische noot. Het aantal lachsalvo's uit de zaal blijft echter beperkt doordat de regisseur de theaterbeesten Elsje Scherjon en Jules Croiset tot lieve diertjes temde die eerder goed zijn voor een vage glimlach.

Het vorig jaar opgerichte Haarlems Toneel is het eerste Nederlandse gezelschap dat Gesprekken na een begrafenis voor het voetlicht brengt. Het vergt moed om een stuk op te voeren dat zo weinig houvast biedt. Overigens lijkt mij dat Yasmina Reza, winnares van de prestigieuze Molièreprijs, door sommigen lichtelijk wordt overschat.