Wreedheden in Bosniënemen in ernst en aantal toe; "VN moeten genocide beëindigen'

De Veiligheidsraad van de VN moet meer actie ondernemen om in Bosnië-Herzegovina tussenbeide te komen teneinde “de genocide tot staan te brengen”; bovendien moet de Veiligheidsraad meewerken aan de vorming van “een internationaal tribunaal op het hoogste niveau” om allen te vervolgen en te berechten die zich schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden in het voormalige Joegoslavië.

Dat is een van de aanbevelingen die zijn vervat in een uitgebreid rapport van de mensenrechtenorganisatie Helsinki Watch; het rapport is eerder deze week door de Amerikaanse delegatie bij de Verenigde Naties gedeponeerd.

Helsinki Watch concludeert op grond van een uitgebreid onderzoek dat de schendingen van de regels voor oorlogvoering in Bosnië en Herzegovina in aantal en in ernst toenemen. “De omvang van het geweld dat de burgerbevolking door alle (strijdende) partijen wordt aangedaan is verbijsterend. Mishandeling in detentie, gijzelname en plundering van bezittingen van burgers komen op ruime schaal voor in heel Bosnië-Herzegovina. De meest eenvoudige maatregelen, bedoeld om burgers en medische instellingen te vrijwaren, zijn op flagrante wijze genegeerd. Het willekeurige gebruik van geweld door Servische troepen heeft geleid tot uitzonderlijke bijkomende schade en verlies aan mensenlevens. Het beleid van "etnische schoonmaak' heeft geresulteerd in de willekeurige executie, verdwijning, willekeurige opsluiting, deportatie en gedwongen verplaatsing van honderdduizenden mensen op basis van hun godsdienst of nationaliteit. Kortom: de omvang van het geweld en het feit dat het wordt uitgeoefend langs etnisch-religieuze lijnen werpt de vraag op of er sprake is van genocide”, aldus het rapport.

Volgens Helsinki Watch heeft de Veiligheidsraad op grond van de Conventie over de Verhindering en Bestraffing van de Misdaad Genocide uit 1951 de autoriteit zich te mengen in het conflict in Bosnië-Herzegovina. De Geneefse conventies bieden de raad de mogelijkheid een tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdadigers op te richten.

Het verslag van Helsinki Watch bevat een zeer groot aantal details over in Bosnië en Herzegovina begane misdrijven. In haar conclusies schrijft de organisatie dat het desalniettemin slechts om de top van een ijsberg gaat, omdat haar de mogelijkheden ontbreken onderzoek te verrichten in bepaalde delen van Bosnië-Herzegovina. In de steden Sarajevo, Gorazde en Tuzla, die ontoegankelijk waren voor de onderzoekers, bevinden zich getuigen van misdrijven die in oostelijk Bosnië zijn gepleegd. In Visegrad, Foca, Bijeljina en Zvornik zijn massamoorden gepleegd die niet konden worden onderzocht.

Op basis van wel toegankelijke gegevens kwam Helsinki Watch in het rapport tot de conclusie dat de Servische strijdkrachten zich systematisch schuldig maken aan "etnische schoonmaak' in tweederde van het grondgebied van Bosnië-Herzegovina, in Kroatië en in de Servische provincie Vojvodina. Daarbij zijn burgers, inclusief kinderen en bejaarden, geëxecuteerd, gemarteld, opgesloten en verdreven en hele dorpen vernietigd, is gewonde gevangenen medische hulp ontzegd, is de burgerbevolking van hele steden bewust geterroriseerd, zijn militaire instellingen als wapendepot en militair hoofdkwartier gebruikt, zijn dichtbevolkte burgerdoelen als stadscentra op excessieve wijze en willekeurig gebombardeerd, zijn journalisten vermoord, zijn VN-hulpkonvooien aangevallen en gegijzeld en worden oorlogsgevangenen en burgers onder mensonterende wijze in kampen vastgehouden, uitgehongerd en geëxecuteerd.

Ook de Kroaten en de moslims maken zich, hoewel op kleinere schaal, schuldig aan zulke misstanden, zo is Helsinki Watch gebleken. Net als de Serviërs nemen zij mensen in gijzeling om hen uit te wisselen tegen gevangen genomen militairen, verdrijven zij Serviërs uit "hun' gebieden, zetten zij artillerie neer bij ziekenhuizen, maken zij zich schuldig aan plundering, aan het schieten op VN-personeel en journalisten; mogelijk hebben ze zich volgens Helsinki Watch ook schuldig gemaakt aan willekeurige executies.