Rode bomen

Wat er in het eigen land niet is, valt in den vreemde des te meer op. De stegen en binnenplaatsen van Noord-Afrika, voor de mensen die er woonden alleen maar hun dorp waarin het leven niet makkelijk was, werden door Delacroix als idyllisch-romantische schoonheid ontdekt; en zo droeg dat schildersoog bij tot een mythe die tot in hedendaagse reisgidsen en vakantiefolders is blijven voortbestaan.

Intussen dromen de Algerijnen waarschijnlijk van iets heel anders: westerse architectuur en modern comfort.

Een aardig provinciaal voorbeeld voor deze "externe' waarneming kwam ik tegen in enkele landschappen in het museum van de stad Québec. In de zaal met negentiende-eeuwse, in Canada geschilderde landschappen en genrestukken, viel me op dat één schilder zijn boompartijen altijd verlevendigde met rode bomen: de beroemde ahorn (maple) waarvan de bladeren in de herfst vlammend rood worden. De schilder, zo bleek, heette Cornelius Krieghoff. Hij is in 1815 in Amsterdam geboren, maar zijn jeugd bracht hij door in Düsseldorf en Zuid-Duitsland. Voordat hij naar de Verenigde Staten ging om er huursoldaat en schilder te worden, schijnt hij nog korte tijd in Rotterdam op de Academie te zijn geweest. In de jaren veertig belandde hij in Canada, eerst in Montreal, daarna in de stad Québec. Volgens Graham McInnes, A short history of Canadian art, werd hij daar "one of our first fine Canadian painters'. Hij werd zo populair dat hij om aan de vraag te voldoen soms zijn eigen schilderijen kopieerde. Hij stierf in 1872 in Chicago. In andere landschappen, van tijdgenoten, komen we al die knalrode bomen niet zo opvallend tegen - dat was het merkwaardige. Krieghoff moeten die bomen bijzonder zijn opgevallen. Eigenlijk is dat ook begrijpelijk. Zoiets kleurrijks had hij nooit eerder gezien. Hij kwam immers uit een Noordeuropese traditie waarin het landschap atmosferisch is, neigend naar het monochrome, naar grijs-groen. Die visie begon bij Ruysdael en Hobbema - en in het werk van onze Andreas Schelfhout (dat Krieghoff wellicht nog gekend heeft: zijn schilderijen hebben iets ervan weg) was die nog niet veranderd. Wie met die grijzige blik naar het landschap kijkt, moet door die rode bomen echt getroffen worden, zoals Van Gogh dat was door de kleuren en de zon van de Provence. Zo was het een verre Nederlander die in Canada die schoonheid van de herfstige ahorn misschien wel ontdekt heeft waarvan het rode blad het embleem werd van het moderne Canada.