Oude vos houdt Japan in ban

TOKIO, 25 SEPT. Weer is de oude vos, de man die de laatste drie premiers op hun stoel heeft gehesen en op goede voet staat met de onderwereld, iedereen te slim af. Al wekenlang houdt hij zich schuil in zijn woning, nadat hij op 26 augustus zijn aftreden bekendmaakte als vice-president en leider van de grootste factie van de regerende Liberaal Democratische Partij, even onverwacht als de aardschok die dag Tokio deed trillen en het plotselinge aftreden symbolisch luister bijzette.

De voor zijn huis in Tokio geposteerde televisieploegen wachten al bijna wekenlang op het moment dat de hoofdbewoner naar buiten komt. Iedereen die het huis binnentreedt en verlaat wordt door de camera's geregisteerd, van topfiguren uit de LDP tot aan gewone boodschappenjongens toe. Maar de 79-jarige Shin Kanemaru laat zich niet zien, daarmee iedereen tot wanhoop drijvend: de in een verbeten machtsstrijd verwikkelde politici die hem bedelen aan te blijven als factieleider, de journalisten die hem willen bevragen, de officieren van justitie die hem willen verhoren.

Op 26 augustus had Kanemaru op zijn persconferentie gezegd dat zijn staf 500 miljoen yen van de in schandalen verwikkelde firma Sagawa in ontvangst had genomen, nadat hij het geld eerst zelf had geweigerd, en dat hij daarover pas later was ingelicht door zijn eerste secretaris. Volgens de wet mag een politicus maximaal een donatie van 1,5 miljoen yen per jaar ontvangen van één enkel individu of één enkel bedrijf. Het OM liet zich niet onbetuigd. Na het verhoor van diens secretaris probeerde het hardnekkig Kanemaru zelf te verhoren, maar hij weigerde daaraan gehoor te geven. Ten einde raad stelde het OM hem een ultimatum, Kanemaru moest uiterlijk vandaag met een schriftelijke verklaring komen of anders zou hij in staat van beschuldiging worden gesteld en vervolgd.

Pas vandaag kwam dan ook het eerste teken van leven. Via zijn advocaat overhandigde hij het openbaar ministerie een schriftelijke verklaring, waarin hij toegeeft persoonlijk de donatie van 500 miljoen yen te hebben ontvangen, geld dat hij vervolgens had uitgedeeld aan de leden van zijn factie.

De wet zegt dat een schriftelijke verklaring door een verdachte die ten laste gelegde feiten toegeeft als een bekentenis wordt beschouwd. Dat sluit een proces niet uit, in tegendeel, het OM begint dan juist een proces in de wetenschap het te zullen winnen. Maar de oude dealer wist het OM zover te krijgen dat het met zo'n verklaring al dik tevreden is. En ach, hem bespaart het de schande van een openbaar proces - en alleen Kanemaru weet wat er dan nog voor extra lelijks boven tafel had kunnen komen. Nu kan hij hooguit een boete verwachten van 200.000 yen.

Voor de leden van zijn factie sleepte de sluwe vos nog een precedent uit het vuur: zij zullen zich nu evenmin willen laten verhoren over hun deel in de buit. En Kanemaru's eerste secretaris, die als kop van jut fungeerde op diens persconferentie van 26 augustus, gaat vrij uit, hij hoeft geen plaatsvervangende boete te doen.

Deze week is het proces begonnen tegen Hiroyasu Watanabe, de ex-president van Sagawa, de transportfirma die door Watanabe is opgezadeld met onwettige leningen waarmee hij politici donaties gaf in ruil voor gunsten. Watanabe heeft eerder gezegd dat hij vooraanstaande politici, waaronder drie oud-premiers en twee zittende ministers, tot zijn persoonlijke klantenkring rekende. Hij noemde geen namen, maar één heeft vandaag het boetekleed zelf aangetrokken, in de berekende wetenschap dat het hem niet misstond.

    • Paul Friese