Nederlandse rechtszaak levert op tv geen spektakel op

Het was de afgelopen maanden dringen voor al die televisieploegen in de rechtszaal. NOS, TROS, KRO en AVRO, bijna iedere televisie-omroep heeft het afgelopen jaar op de een of ander manier de rechtbank als podium voor een programma gebruikt.

Het streven was er bij bijna alle programma's op gericht beelden van werkelijk gebeurde zaken vanuit de rechtszaal uit te zenden. De TROS beperkte zich daarbij tot het tonen van enkele maanden oude kort gedingen, de NOS dramatiseerde rechtszaken en bij de KRO was zelfs een heuse strafzaak te zien met als enige restrictie dat van de verdachten slechts het trainingspak in beeld kwam.

De tv-programma's die dit opleverde, waren in het algemeen weinig boeiend. Niet in de laatste plaats omdat het om gedateerde zaken ging. Maar een fundamenteler nadeel is dat bijvoorbeeld de behandeling van strafzaken in Nederland even interessant is als, pak hem beet, het werk op het kadaster.

Het echte onderzoek in strafzaken gebeurt bij de rechter-commissaris, achter gesloten deuren. Op de openbare behandeling ter terechtzitting valt niet, zoals in Amerika, een advocaat te zien die op geraffineerde wijze 12 juryleden inpakt. De raadsman beperkt zich veelal tot technische punten: de dagvaarding is nietig en de officier van justitie niet-ontvankelijk. Getuigen worden zelden verhoord. Van zo'n voorstelling is geen spektakel te maken.

Voor een werkelijk interessant juridisch programma moet je dan ook niet in de rechtszaal zijn. De AVRO heeft dat begrepen. In de drie afleveringen van de serie Is Recht Recht, bestond het decor uit niet meer dan eikehouten tafels waar hoofdrolspelers uit rechtszaken geduldig en gedegen werden ondervraagd door good old Ria Bremer. De gesprekken varieerden van familierechtelijke thema's tot een gedachtenwisseling over de verschillen in straftoemeting.

De kwaliteit van het AVRO-programma is vooral te danken aan de gedegen journalistieke voorbereiding. In de uitzending van gisteravond spraken plegers en slachtoffers van misdrijven openhartig over de justitiële behandeling die hen ten deel was gevallen: van een van fraude verdachte wethouder tot een als gevolg van mishandeling geestelijk gehandicapt geraakte jongen. Al valt er aan de selectie en de ondervraging van de deskundigen nog het nodige te verbeteren, het programma was informatief. Beelden uit de rechtszaal kunnen best gemist worden.