Ministerie trekt zich terug uit dijkenfilm

DEN HAAG, 25 SEPT. De discussie over de rivierdijkversterking die tot nog toe vooral in de krantenkolommen is uitgevochten, verhuist binnenkort naar het witte doek. De filmacademie in Amsterdam legt de laatste hand aan een documentaire waarin voor- en tegenstanders van het omstreden dijkverzwaringsprogramma uitgebreid aan het woord komen.

Er doet zich echter één probleem voor: het ministerie van verkeer en waterstaat heeft zich uit de film teruggetrokken. Het heeft de toegezegde financiën voor de documentaire afgeblazen en zou volgens betrokkenen nu ook ambtenaren uit de documentaire weg kunnen knippen, nog voordat de film zijn première heeft beleefd.

De redenen van Verkeer en Waterstaat om af te haken zijn allerminst eenduidig. Zelf zegt het ministerie dat het te weinig zeggenschap kreeg over het script van de film. “Omdat we niet mochten meepraten doen we ook niet mee”, aldus een woordvoerster van het departement.

De Unie van Waterschappen, opdrachtgever voor de documentaire, houdt het erop dat Verkeer en Waterstaat zijn medewerking heeft opgegezegd wegens de politieke geladenheid die het onderwerp dijkverzwarig heeft gekregen. “Toen de minister deze zomer een eigen onderzoek instelde naar de uitgangspunten van dijkverzwaring, gingen ze plotseling moeilijk doen”, constateert algemeen-directeur C. Smit van de Unie.

Dijkverzwaring leent zich bij uitstek voor filmische hoogstandjes: beeldende shots van vlakke laaglanden, brede rivieren ingebed tussen stoere dijken, grenzend aan groen polderland. Dat moet ook de Unie van Waterschappen hebben ingezien. De waterschappen, die namens het ministerie nu al jarenlang de dijkverzwaring met grote vasthoudendheid vormgeven, kwamen afgelopen voorjaar op het idee de filmacademie opdracht te geven voor een documentaire over de maatschappelijke discussie rond dijkverzwaring, een discussie die (toeval of niet) sindsdien alleen maar heftiger is geworden.

De Unie was bereid 180.000 gulden voor de documentaire uit te trekken, maar wist later ook Verkeer en Waterstaat voor het idee te strikken. Toen de maatschappelijke discussie echter hopeloos uit de hand liep - natuurorganisaties dreigden met kort gedingen, Tweede Kamerleden entameerden een studie naar de noodzaak van dijkverzwaring en minister Maij-Weggen (verkeer en waterstaat) voelde zich gedwongen een onafhankelijk onderzoek af te kondigen - bleek de medewerking aan de film voor Rijkswaterstaat plotseling een onwelgevallige activiteit. Toen werd, aldus de Unie van Waterschappen, de medewerking aan de documentaire ingetrokken.

“Radiostilte noemen ze dat op Rijkswaterstaat”, vertelt een verbaasde K. Groen van de Unie. “Ze mogen absoluut niets meer zeggen over dijkverzwaring. Da's natuurlijk belachelijk. Ze doen net alsof het hier grote geheimen betreft. Alsof het bij wijze van spreken om de devaluatie van de gulden gaat.”

Verkeer en Waterstaat ontkent dat het besluit om niet aan de film mee te doen ook maar iets met een vermeende radiostilte van doen heeft. “Het ging om de vraag wie verantwoordelijk is voor de inhoud van de film. Dat is niet alleen de filmproducent, dat zouden we gezamenlijk moeten zijn”, aldus de woordvoerster.

Waar het besluit van Verkeer en Waterstaat toe leidt, is nog niet te overzien. De draaidagen zijn inmiddels achter de rug, een eerste, ruwe versie van de documentaire ligt op de montagetafel. “Het is mogelijk dat het ministerie wil dat alle Rijkswaterstaters die in de film optreden eruit moeten worden gemonteerd”, meent Groen. “Maar de vraag is of de soep zo heet gegeten wordt als hij wordt opgediend.”

Ook Frans Nieuwenhof, studieleider Audiovisuele Programmamaker aan de filmacademie in Amsterdam, denkt niet dat het zo'n vaart loopt. Toch is hij allerminst ingenomen met het optreden van Verkeer en Waterstaat. “Het kan toch niet zo zijn dat je een filmer misbruikt voor je eigen politieke doelstellingen?”

Hij kent de regels van het spel. “Er was op een gegeven moment een juffrouw van Rijkswaterstaat die zich weer met het script wilde bemoeien. Dat is een bekende blokkeringsregel. Als je daar een script naar toestuurt, kun je er zeker van zijn dat je 75 pagina's commentaar terugkrijgt, omdat ze allemaal denken dat ze het beter weten.”

De studieleider verwacht dat de film binnen een maand in première kan. De politieke verwikkelingen rond de dijkverzwaring maken het een gevoelige document. Niet alleen de studenten van de filmacademie hebben last van de "radiostilte' op het ministerie. Ook een cameraploeg van de Duitse televisie werd volgens Groen door Verkeer en Waterstaat afgepoeierd. De Duitse journalisten hadden graag op Rijkswaterstaat gefilmd, maar werden door het ministerie doorverwezen naar de Unie van Waterschappen.

    • Geert van Asbeck