Een gebroken gezin: de valuta van de Europese Gemeenschap

Duitse mark.

De koning van Europa, de sterkste munt in het Europese Monetaire Stelsel. De huidige EMS-crisis werd vorige maand ingeluid toen de mark een recordhoogte bereikte tegen de Amerikaanse dollar. De hoge Duitse rente en een grote fundamentele vraag naar marken als gevolg van de Duitse eenwording houden de prijs van de mark op topniveau. De Bundesbank - BuBa - waakt over de fundamentele waarde van de mark, de Duitse regering stelt zich doorgaans iets pragmatischer op.

Franse franc.

Sinds vijf jaar een van de meest voorbeeldige valuta in het EMS. De monetaire kenmerken van de Franse economie en overheidsfinanciën komen op dit moment het dichtst bij de voorwaarden voor de Economische en Monetaire Unie. Toch ligt de franc nu al twee weken op de vloer van het EMS. De recente speculatie tegen de franc wordt dan ook verklaard als een test van de Duits-Franse toewijding aan het handhaven van het EMS. Britse waarnemers wijzen misprijzend naar de steun die de franc gisteren wel, en sterling vorige week niet kreeg van de Bundesbank.

Italiaanse lire.

De uitholling door inflatie, chaotische overheidsfinanciën en het feit dat Italianen hun geld bij voorkeur naar het buitenland brengen, werden lange tijd door de vaste wisselkoersen van het EMS aan het oog onttrokken. De werkelijke waarde van de Italiaanse munt kwam boven water toen de krachtige mark de EMS-valuta uit elkaar trok. In de afgelopen anderhalve week devalueerde de lire eerst met 7 procent en werd, toen dat niet voldoende bleek, vervolgens uit het EMS gehaald. Een come back wordt voorlopig niet verwacht.

Britse pond.

Begin jaren zeventig nog meer dan 12 gulden waard, nu hard op weg richting rijksdaalder. De aanhoudende Britse recessie wordt gezien als de voornaamste redenen voor de aanval van de valutamarkten op het pond. Sterling is nu, met een koers van rond 2,87, effectief met 10 procent gedevalueerd en maakt geen deel meer uit van het EMS. Terugkeer van sterling in het EMS wordt op korte termijn niet verwacht en werd gisteren door een Labour-parlementslid vergeleken met “een hond die zijn eigen braaksel opeet”.

Belgische frank.

Gedraagt zich in de praktijk als satelliet van de D-mark, en niet van de Franse franc. Wellicht tot verbazing van de Belgen zelf, werd de frank een van de hardste munten van Europa. De Belgische centrale bank verlaagde gisteren de rente, en voorziet verdere dalingen. Op de koers van de frank maakte dat niet uit. De Luxemburgse frank is door middel van een monetaire unie verbonden aan de Belgische.

Nederlandse gulden.

Van tijd tot tijd de hardste munt van Europa. Maakt evenals de Belgische frank, effectief deel uit van de mark-zone. Niemand twijfelt aan de gulden, die zich recentelijk zelfs ten opzichte van de mark versterkte. De Nederlandsche Bank verlaagde vorige week woensdag de rente, en de markt verwacht meer. De koers zal er waarschijnlijk niet onder lijden. Portugese escudo.

Voorheen beschouwd als kleine broer van de peseta, devalueerde de escudo vorige week niet mee met de Spaanse munt. Verblijft echter al geruime tijd op de bodem van het EMS. Portugal lijkt vast van plan de positie binnen het EMS niet te laten aantasten, hoewel de onderliggende waarde van de escudo niet veel beter is dan die van de peseta.

Ierse pond.

Het “punt” ligt al dagen onder vuur. Permanente ingrepen van de Ierse centrale bank en renteverhogingen - een kortetermijn rente schoot tijdelijk zelfs naar 25.000 procent - konden de munt nog net op het voorgeschreven koersniveau houden. Gisterochtend probeerde Ierland de speculanten in de wielen te rijden door de kapitaalstromen te beperken. Ook de Spaanse peseta behoort tot de zwakkere munten in het EMS en heeft zich al twee weken tegen aanvallen moeten verdedigen. Vorige week devalueerde de munt met vijf procent. Deze week probeerde Spanje een renteverhoging te ontlopen door restricties op kapitaalstromen in te stellen. Binnenlandse banken mogen nu niet meer dan 7 procent van hun bezittingen in valuta aanhouden. Willen de banken meer aandhouden dan moeten ze een gelijk bedrag wegzetten bij de Spaanse centrale bank op een renteloze rekening. Gisteren begon de peseata aan de onderkant van de bandbreedte om bovenin te eindigen.

De positie van de Deense kroon is vergelijkbaar met die van de escudo. De munt behoort tot de B-merken. Hoewel er weinig mis mee is, wordt ook de weerstand van deze munt getest. De Deense regering heeft herhaaldelijk laten weten de positie van het land in het EMS met hand en tand te zullen verdedigen.