Andrei Roiter Johan Jonker Galerie, Paulus ...

Andrei Roiter Johan Jonker Galerie, Paulus Potterstraat 38, Amsterdam. T/m 30 sept. Di t/m za 13-18u. Prijzen van 250 tot 8000 gulden.

Michel Denée Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T/m 7 okt. Di t/m za 14-18u. Prijzen van 3750 tot 5.250 gulden.

Sint Vitus Suzanne Biederberg Gallery, Oude Zijds Voorburgwal 223, Amsterdam. T/m 19 okt. Wo t/m za 14-18u. De hedendaagse kunstwerken zijn te koop. Prijzen van 500 tot 8500 gulden.

Andrei Roiter

Johan Jonker, voorheen werkzaam bij galerie Aschenbach, opende een nieuwe galerie in de Paulus Potterstraat, boven Lumen Travo. De eerste tentoonstelling is gewijd aan de Rus Andrei Roiter (Moskou, 1960). Roiter beschilderde een wand van de galerie met een bloemetjesbehang-patroon in bruin en groen. Aan deze wand hing hij allerlei objecten die herinneringen aan zijn leven in de Sovjet-Unie symboliseren. Het zijn herinneringen aan fantasie-reizen. Dat was klaarblijkelijk een methode om aan de grauwheid van het dagelijks bestaan te ontsnappen en aan de voortdurende controle en aanwezigheid van anderen, hier verbeeld door een roestige, gedeukte luidspreker hoog aan de muur.

De voorwerpen roepen jongensdromen op van eenzaam overleven in de wilde natuur en van het zeemansbestaan. Heel mooi is een stuk zeildoek waarop in donkerbruin silhouetten zijn geschilderd van twee mannen met petten die een touwladder beklimmen. Op een houten hangertje schilderde Roiter de woorden "Fear of Darkness', en op een kitscherig schilderijtje van een bruisende bergbeek bevestigde hij een ouderwets heupbuideltje van tuigleer.

De tentoonstelling van Roiter is, door de consequent gebruikte camouflagekleuren legergroen en poepbruin, somber. Maar tegelijkertijd is het ook een tentoonstelling vol van heimwee. Er dringt zich een vergelijking op met het werk van een oudere en zeer gerenommeerde collega van Roiter, Ilya Kabakov, die ook middels gebruiksvoorwerpen het leven in de Sovjet-Unie, zoals hij dat leidde in overvolle gemeenschappelijk appartementen, oproept. Maar het werk van Kabakov is de laatste tijd over-esthetisch geworden, en daarmee nogal abstract. Bij Roiter spreken de objecten nog een eigen taal. Neem bij voorbeeld het lelijke eikenhouten console-tje, waarop een dikke houten hamer ligt. Op de hamer staat een wit katoenen zeiltje fier rechtop. Erachter hangt een schilderijtje van twee zeilscheepjes in de storm; de bemanning van een scheepje probeert een roeiboot met drenkelingen te redden. Misschien heeft het verschil tussen Roiter en Kabakov te maken met het verschil in leeftijd. Kabakov heeft het grootste gedeelte van zijn volwassen leven onder het communistische regime doorgebracht, terwijl de herinneringen van Roiter een kinderlijke onschuld hebben behouden.

Johan Jonker Galerie, Paulus Potterstraat 38, Amsterdam. T/m 30 sept. Di t/m za 13-18u. Prijzen van 250 tot 8000 gulden.

Michel Denée

"Résistance Passive' is het motto van de tentoonstelling van Michel Denée. Zijn verzet geldt de "essentialistische stilte van de abstractie' en de "hysterische schreeuw van het expressionisme', zoals hij het verwoordt in een tekst bij zijn tentoonstelling. Het modernisme is uitgehold en voorbij. Denée, een 43-jarige franstalige Belg die tien jaar geleden naar Montreal emigreerde, wil de schilderkunst opnieuw ontdekken door zich te oriënteren op de klassicistische traditie. Hij schildert atmosferische landschappen waarin hij onopvallend "de archetypen van een levende traditie' verwerkt en waarin hij verwijst naar hoogtepunten van het modernisme.

In Venus Frigida (de titel is ontleend aan Rubens) zien we een kale boom gereflecteerd in een rechthoekige, staalblauwe vijver. De vijver is een replica van een "doos' van Donald Judd. Het maanverlichte landschap is verder leeg, op een blinde muur en een rotsformatie na. Denée's landschappen worden zonder uitzondering verlicht door het kille, blauwige licht van maan en sterren. De hoofdtoon is donkerbruin, veroorzaakt door een bruine onderschildering. Hierin brengt hij met een beitel - de drager is multiplex - contouren aan, die hij daarna door penseelstreken verzacht.

Zijn werk doet enigszins denken aan magisch realistische landschappen, bij voorbeeld van Pyke Koch. "Magie' is iets dat Denée nastreeft, al is zijn magie, met al die vloeiende lijnen en decor-effecten, psychedelisch en pseudo-geheimzinnig.

Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T/m 7 okt. Di t/m za 14-18u. Prijzen van 3750 tot 5.250 gulden.

Sint Vitus

In 1518 brak een dans-epidemie uit in Straatsburg. Stampend, hoppend en handenklappend bewoog een menigte zich door de straten. Ze dansten dag en nacht, over de markt, in de kerken, op de kerkhoven, begeleid door trommels en fluiten, tot ze er bij neervielen, bewusteloos of dood. Sommigen waren van mening dat het een lichamelijke afwijking was, een vorm van epilepsie. Anderen dachten dat de dansenden bezeten waren door boze geesten.

Volgens de verslagen deden dans-epidemieën zich voor van de vijftiende tot de achttiende eeuw in verschillende delen van Europa. De slachtoffers zochten heil bij de martelaar Sint Vitus. Het gruwelijke verhaal van Hans Andersen over het Meisje met de Rode Schoenen is ontsproten aan mondeling overgeleverde berichten over deze krankzinnige ziekte.

De Amerikaan Mark Wilson, voorheen galeriehouder in New York, nu tentoonstellingsmaker en sinds kort woonachtig in Amsterdam, stuitte bij toeval op deze geschiedenis. Wilson besloot er een expositie aan te wijden en richtte het "Eco Musée for dance and illness' op. De Franse term "Eco Musée' duidt aan dat het hier gaat om voorwerpen en kunstwerken in een breder verband, als getuigen van een historische werkelijkheid. Wilson trekt het verschijnsel van het dwangmatige, extatische dansen door tot in onze tijd. De expositie die hij inrichtte in de galerie van Suzanne Biederberg bestaat uit oude objecten en uit voorwerpen die speciaal voor de tentoonstelling werden vervaardigd door kunstenaars en bekenden van Wilson.

In het souterrain is een soort altaar gebouwd. Er hangt een bizar en aangrijpend "reliek' boven, gemaakt door Andres Serrano. Twee minuscule kindervoetjes zijn gevat in een transparant schrijntje, omlijst door donkerrood fluweel met goudbrokaat. Op de bovenverdieping staat een doodskist van Gary Carsley rechtop tegen de wand. Mechanisch ronddraaiende figuren, in de kist gemonteerd, achtervolgen elkaar in een rituele dans. Hier is ook een zilveren water- en oliestel te zien uit het Utrechtse Catharijnecovent. Hoge plateau-schoenen uit de jaren zestig, rode fluwelen puntschoenen met lange krultenen, een doedelzak, een laurierkrans en een spiegelende lichtbal uit de discotheek, zijn nog wat onderdelen van Wilsons Gesamtkunstwerk. Op de wc kan een audio-werk van Renée Kool beluisterd worden. Twee jonge ballerina's doen hun relaas over het dansersbestaan, waar bij voorbeeld door spitzen misvormde voeten een vast onderdeel van zijn. Het geheel wordt begeleid door lichteffecten en verschillende soorten dansmuziek.

Suzanne Biederberg Gallery, Oude Zijds Voorburgwal 223, Amsterdam. T/m 19 okt. Wo t/m za 14-18u. De hedendaagse kunstwerken zijn te koop. Prijzen van 500 tot 8500 gulden.