Applaus van IMF voor Russisch beleid

WASHINGTON, 24 SEPT. Voor de eerste keer werd op de jaarvergadering van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank Russisch gesproken. Alexander Sjokin, vice-premier van de Russische federatie, zette de vorderingen uiteen die Rusland sinds het begin van dit jaar gemaakt heeft in de ontmanteling van de commando-economie.

Hij kreeg een beleefd applaus, want het is geen geringe inspanning om ruim zeventig jaar communisme af te breken. Ook Sjokin zelf gaf aan dat de hervormingsplannen op enorme binnenlandse weerstanden stuiten: “Onze regering moet rekening houden met grote druk van groepen die 'sociale revanche' proberen te nemen en gebruik maken van de meest flagrante vormen van demagogie. We moeten vaak compromissen sluiten, maar we zullen met kracht vasthouden aan het pad dat we hebben gekozen.”

Vorig jaar, kort na de mislukte staatsgreep, was de toenmalige Sovjet-Unie de grote attractie van de IMF-jaarvergadering in Bankgok. In april, tijdens de lente-bijeenkomst van het IMF, trok de Russische premier Gaidar alle aandacht. Deze week werden de problemen met de Russische hervormingen overschaduwd door de crisis in het Europese Monetaire Stelsel.

In de officiële toespraken gaven de Westerse landen alle steun aan Rusland en de overige republieken van de ex-Sovjet-Unie en prezen ze de vorderingen op het hervormingspad. Maar concrete toezeggingen werden niet gedaan en een doorbraak voor een omvattend akkoord voor uitstel van betaling van de buitenlandse schuld van 70 miljard dollar, waarop Rusland had gehoopt, werd niet bereikt. Duitsland, dat de helft van de schulden van de ex-Sovjet-Unie te vorderen heeft, houdt een akkoord af. De Duitsers vrezen dat een schuldenregeling gevolgen voor de Duitse begroting zal hebben en willen dat eerst de onderhandelingen van het IMF met Rusland resultaten opleveren. Sjokin zei in zijn toespraak te hopen dat bij een hestructurering van de schuld “rekening gehouden wordt met de werkelijke toestand in de Russische economie.”

Die toestand is allesbehalve rooskleurig, maakte Sjokin aan de hand van de slechte cijfers duidelijk. De problemen over het monetaire beleid met de andere republieken die nog steeds de roebel gebruiken, zijn acuut. Rusland probeert de kredietverruiming door andere republieken die deelnemen aan de 'roebel-zone' te beperken en het monetaire beleid te coördineren, zei Sjokin. Maar dit heeft niet kunnen voorkomen dat juist deze week de Oekraine en Rusland in een handelsoorlog zijn verwikkeld vanwege roebelbetalingen, dat de roebel in koers is gekelderd tot 240 voor een dollar en dat de geldontwaarding inmiddels meer dan duizend procent bedraagt.

Niettemin hield Sjokin vol dat Rusland doorgaat met financiële stabilisatie en het begrotingstekort wil verminderen om aldus de belangrijkste bron van geldschepping uit te schakelen. “De Russische economie en samenleving als geheel hebben duur betaald voor de macro-economische stabilisatie”, zei hij.

Maar het hervormingsproces, hoe pijnlijk ook en hoeveel weerstand het ook oproept bij machtige sectoren van de economie, gaat door, verzekerde Shokin.

Hij somde de stappen op die inmiddels genomen zijn in de richting van een markteconomie. Bijna alle prijzen zijn vrijgelaten, op 1 juli is de roebelkoers binnen Rusland vrij inwisselbaar gemaakt, op 21 augustus is een privatiseringsprogramma aangekondigd waardoor “alle Russiche burgers bezitters van staatseigendom kunnen worden”. Buitenlandse investeringen zijn mogelijk, winsten mogen naar het buitenland worden overgemaakt. Vorige week is de eerste stap gezet om de olie- en energieprijzen in overeenstemming te brengen met die op de wereldmarkt.

Het is een indrukwekkende lijst, voor negen maanden hervormingen. Toch lieten Westerse bankiers zich deze week uitermate pessimistisch uit over de vooruitzichten in Rusland. Hilmar Kopper, de president van de Deutsche Bank, zei “Ze hebben waarschijnlijk het ergste nog niet gehad en ik ben bang voor zeer tegenstrijdig nieuws in de komende tijd.”