Vakbonden dreigen met rechtszaak over WAO

DEN HAAG, 23 SEPT. De drie vakcentrales FNV, CNV en MHP zullen een verlaging van de WAO-uitkeringen bij de rechter aanvechten. Ook zullen ze proberen via CAO-onderhandelingen de zaak te 'repareren'. Dit liet CNV-voorzitter A. Westerlaken vanmorgen weten naar aanleiding van het WAO-wetsontwerp dat het kabinet gisteren naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Naast lagere WAO-uitkeringen is de kern van het wetsontwerp de eis dat gedeeltelijk arbeidsongeschikten voortaan genoegen moeten nemen met 'algemeen geaccepteerde arbeid' en niet langer 'passende arbeid' mogen verlangen. Het wetsvoorstel 'terugdringing beroep op de arbeidsongeschiktheidsregelingen' werd ruim een jaar nadat het kabinet zijn WAO-plannen bekendmaakte naar het parlement gezonden.

Wie nu een AAW/WAO-uitkering heeft en ouder is dan 50 jaar blijft die houden, maar de uitkering van jongeren wordt volgens het wetsvoorstel, na een overgangsperiode, bevroren. De PvdA keert zich echter sinds 1 mei tegen dit deel van de plannen; PvdA-fractieleider in de Tweede Kamer Wöltgens herhaalde dit standpunt maandag nog in Assen. Anders dan het CDA vinden de sociaal-democraten dat de stijging van het aantal AAW/WAO'ers dit jaar zo sterk is teruggelopen dat deze bevriezing niet langer nodig is.

De Raad van State schrijft in zijn advies bij het wetsontwerp dat het kabinet alleen in “zeer bijzondere omstandigheden” lopende uitkeringen mag bevriezen. Volgens de Raad is hiervan inderdaad sprake. Men verwijst naar de memorie van toelichting van het kabinet, met als eerste ondertekenaar staatssecretaris Ter Veld van Sociale Zaken. Die meldt dat het aantal uitkeringsjaren tussen eind 1991 en juni 1992 steeg van 801.000 tot 805.000, terwijl het kabinet streeft naar een terugdringing tot 758.000 uitkeringsjaren, het niveau van 1989.

Pag.3: Wet gaat mogelijk later in werking

Nieuwe arbeidsongeschikten krijgen volgens het wetsvoorstel eerst een uitkering zoals nu, dus 70 procent van het laatst verdiende loon. Na 1 tot 4 jaar - hoe ouder hoe langer - krijgt men een vervolguitkering, die hoger is naarmate men ouder is. Zo krijgt een volledig arbeidsongeschikte van 40 jaar die een dagloon had van 240 gulden na twee jaar een uitkering van nog slechts 52 procent van zijn vroegere loon.

De verlaging van de uitkeringen zou, inclusief het gedragseffect wat daarvan uitgaat, op termijn 2,4 miljard gulden moeten opleveren. De herziening van het begrip 'passende arbeid' zou op termijn 3,6 miljard moeten besparen. Deze maatregel treft vooral geschoolde arbeidsongeschikten. Omdat gedeeltelijk arbeidsongeschikten deels een WW-uitkering zullen opeisen (kosten 1,3 miljard) en omdat de nieuwe aanpak administratiekosten vergt (0,25 miljard) schat het kabinet de totaal-opbrengst van het nieuwe wetsontwerp op op 4,5 miljard gulden.

Het kabinet wil de nieuwe wet op 1 januari 1993 doen ingaan, al staat in het wetsonwerp de gebruikelijke formulering dat de ingangsdatum per Koninklijk Besluit wordt geregeld. Op en rond het Binnenhof vrezen overigens velen dat die datum niet zal worden gehaald.