Lange rij voor een prik in Almkerk; "Ze brengen ons steeds opnieuw in gevaar', zegt een oudere man

ALMKERK, 23 SEPT. Arts J. de Laat ziet in een twee uur tijd zo'n 240 Almkerkenaren passeren. Efficiënt spuit hij het Salz-vaccin in behaarde, gerimpelde of gladde bovenarmen en werpt de gebruikte naalden in een emmer, terwijl assistente W. Raams bedaard nieuwe spuiten vult en zwarte koffie inschenkt. “Valt mee, Gerrit. Ge veult bijna niets”, zegt een Almkerkse tegen een dorpsgenoot. Al herinnert ze zich dat de vorige vaccinatie, in 1978, veel gemakkelijker was: “toen kreeg je een suikerklontje.”

Almkerk, waar de gezondheidsdienst (GGD) van regio Breda (21 gemeenten) gisteravond de vaccinatie-campagne tegen polio opende, moet zich behelpen met het Salk-vaccin. Het Sabin-vaccin, dat via een suikerklontje wordt toegediend, is nog niet in Breda gearriveerd, en is daarnaast alleen bedoeld voor de grootste risicogroep - de niet of onvoldoende gevaccineerde schooljeugd. De Laat heeft slechts 240 eenheden Salk-vaccin bij zich, uit de voorraad die bestemd was voor tropenvaccinaties. Met een gemiddelde van twee prikken per minuut is het net voldoende voor twee uur injecteren.

Het land van Heusden en Altena, waarin Almkerk ligt, vormt een schakel in de Nederlandse "Bijbelgordel', die in Zeeland begint en via Zuid-Holland en de Veluwe doorloopt tot Noord-Overijssel. Hier woont de aanhang van kerkgenootschappen als de Gereformeerde Bond, de Oud Gereformeerde gemeenten en de Gereformeerde gemeenten in Nederland, waar nog enige weerstand bestaat tegen vaccinatie. Ziekten en rampen zijn voor veel gelovigen een uiting van Gods wil, waar men zich niet tegen dient te verzetten. Polio-epidemieën breken meestal uit in de Bijbelgordel: in 1971 aan de noordkant rond Staphorst, in 1978 in de Veluwe, in 1992 in Zuid-Holland.

De GGD van Breda heeft het land van Heusden en Altena als risicogebied bovenaan de prioriteitenlijst geplaatst, omdat naar schatting slechts 70 procent van de bevolking voldoende gevaccineerd is tegen kinderverlamming, hoewel het percentage onder de jeugd iets hoger ligt. En de Alblasserwaard, waar vier gevallen van polio-besmetting zijn geconstateerd, ligt dichtbij.

Gistermiddag waren de hoofden van de gereformeerde school en de christelijk-nationale school nog niet op de hoogte van de vaccinatie-campagne. En hoofd R. Bijlsma van de gereformeerde basisschool vindt het overbodig: al zijn kinderen zijn gevaccineerd, zo weet hij: “Ik begrijp niet waarom men dat vaccineren hier gaat propageren. Dat poliogeval was toch aan de overkant van de rivier?”

Veel dorpsgenoten blijken het nut van vaccineren die avond echter wel degelijk in te zien. Er staat al een lange rij voor het het GGD-gebouwtje als de arts om zeven uur 's avonds de spuiten, pleisters en de flesjes met roze vaccin op tafel uitstalt. De meeste wachtenden hebben het nieuws over de campagne van kennissen gehoord, of zijn nieuwsgierig geworden doordat er licht brandde in het GGD-gebouwtje. Onder de wachtenden is weinig waardering voor ouders die hun kinderen niet vaccineren. “Ze brengen ons steeds opnieuw in gevaar”, zegt een oudere man. Iemand anders suggereert kinderen uit streng gereformeerde milieus gedwongen te laten vaccineren.

K. van der Rune, geboren Almkerker, lid van vrijwillige brandweer en voetbalclub en van beroep buschaffeur, denkt dat het orthodoxe volksdeel zijn stempel tegenwoordig niet echt meer op Almkerk drukt. “Er is toch veel nieuwbouw gekomen, daardoor is het dorp veranderd.” Zelf is hij gereformeerd, maar met mate. Er zijn nog wel strenge belijders, die zondag midden op de weg gaan lopen als hij met de bus door het dorp rijdt. Die moet je ontzien.”

Conservatieve gereformeerden worden zeldzamer in Almkerk en gaan tegenwoordig in omringende dorpen als Werkendam of Babyloniënbroek ter kerke, weet dominee H. van Heijst van de gereformeerde kerk. Van Heijst, liefhebber van goede sigaren, is “gewoon gereformeerd”, en dus voor vaccinatie: “Voor ons is een prik niets anders dan een kunstgebit of een bril.

Tegenstanders van vaccinatie worden volgens Van Heijst een zeldzamer en onder hen wordt meer gevaccineerd dan wordt toegegeven. Koster J. Biesheuvel van de gereformeerde gemeente in Werkendam (“We zitten momenteel zonder predikant”) bevestigt dat er ook binnen zijn kerk, een toevluchtsoord voor orthodoxen uit Almkerk, verschillend over inenting wordt gedacht. Het is weliswaar tegen de “dogmatische stellingen” van zijn gemeente. Maar tegelijk zegt hij dat vaccinatie nu als privé-aangelegenheid wordt gezien. “Een dienstbevel moet helder, duidelijk en uitvoerbaar zijn. Of dat geldt voor het verbod op inenting, moet iedereen voor zichzelf beslissen.”