"Chinees congres voor verandering'

PEKING, 23 SEPT. De Chinese communistische partij zal haar lang verwachte veertiende partijcongres op 12 oktober beginnen. Het congres zal volgens het persbureau Nieuw China de nieuwe golf van radicale economische hervormingen die begin dit jaar door opperste leider in ruste Deng Xiaoping (88) is ingeluid bekrachtigen en een nieuwe jongere ploeg van leiders installeren.

De bekendmaking meldt dat het congres gehouden wordt “op het moment dat de instructies uit de belangrijke toespraken die Deng Xiaoping begin dit jaar in de Speciale Economische Zones in Zuid-China heeft gehouden op een doortastende manier worden uitgevoerd en de opening naar de rest van de wereld en economische ontwikkeling een nieuwe fase zijn begonnen”.

Deng hield de Chinezen toen voor “moediger” te zijn met experimenten. Hij zei dat alle economische methodes die de nationale welvaart dienen aanvaardbaar zijn en dat er geen rigide onderscheid tussen socialisme en kapitalisme meer bestaat. Het sleutelwoord voor China's groeiende economische pluralisme is "socialisme met Chinese karakteristieken'.

De bekendmaking van gisteren zegt dat het congres nieuwe centrale organen zal kiezen en dat naar verwachting “een aantal dynamische, uitblinkende kaders van middelbare en jeugdige leeftijd, die zowel talent als politieke integriteit hebben zal worden gekozen in het centrale partijcomité”. De afgelopen maanden zijn er voortdurende "lekken' geweest dat de ultra-linker vleugel nagenoeg geheel zal worden uitgerangeerd.

Volgens deze onbevestigde informatie is geen van de orthodoxe ideologen van het centrale propaganda-directoraat tot afgevaardigde van het congres gekozen, hetgeen hen diskwalificeert voor een zetel in het Centrale Partijcomité. Volgens een Chinese bron zal het propaganda-directoraat worden afgeschaft. Nog belangrijker is wie er uit het 20 man tellende politburo en het 5 tot 7 man tellende Staand Comité van het politburo zal verdwijnen en wie er nieuw zal inkomen. Goed ingelichte Chinese functionarissen zeggen dat premier Li Peng uit het staande comité zal worden verwijderd en tot directeur-generaal van het grote stuwdamproject in de Yangtse-rivier zal worden benoemd.

In zijn plaats zou dan komen vice-premier Zhu Rongji (64), de ex-burgemeester van Shanghai die vorig jaar tot "opper-coördinator' van de economie werd benoemd. De vraag is echter of hij genoeg steun zal krijgen omdat hij te kort een centrale topfunctie heeft. Het aftreden van Li Peng als premier zal overigens nu niet aan de orde komen maar pas op het Nationale Volkcongres (staatsparlement) in maart volgend jaar.

Een andere kandidaat voor het Staand Comité is vice-premier Tian Jiyun (63), belast met landbouw. Hij is de hoogstgeplaatste ex-medewerker van de in 1989 afgezette partijleider Zhao Ziyang en heeft dit jaar het spits afgebeten in de kruistocht tegen links. Enige maanden geleden snoerde hij ultra-links de mond met het voorstel om iedereen die een terugkeer naar het maoïsme bepleitte op te bergen in een "Speciale Linkse Zone', waar linkse beleidslijnen uit de jaren vijftig zouden gelden, d.w.z. geen buitenlandse investeringen, geen vrijheid om te verhuizen, rantsoenering van dagelijkse levensbehoeften, eten in collectieve gaarkeukens etc.

Het vorige partijcongres werd najaar 1987 gehouden en was een hoogtepunt van hervormingen. Zhao Ziyang kwam toen duidelijke naar voren als opvolger van Deng Xiaoping. Zhao werd echter na de bloedige onderdrukking van de studentenbeweging in juni 1989 afgezet wegens “het splijten van de partij en het steunen van het oproer”. Zijn rehabilitatie is nog steeds controversieel.