Acties in Italië tegen bezuinigingsplannen kabinet

ROME, 23 SEPT. In een voorbode van de hete herfst die Italië wacht na het ingrijpende bezuinigingsplan, is de populaire en algemeen gerespecteerde vakbondsleider Bruno Trentin gisteren uitgejouwd en met tomaten en eieren bekogeld door demonstranten die vinden dat hij op de hand van de regering is.

De incidenten, tijdens een massale manifestatie tegen de kabinetsplannen in Florence, hebben grote politieke beroering veroorzaakt. Zij laten zien hoezeer het gist en borrelt in de samenleving, door onvrede over de bezuinigingen en over het feit dat de offers worden gevraagd door dezelfde partijen die de hoofdoorzaak zijn van de financieel-economische crisis.

Maar de spreekkoren van “verrader” en “fascist” aan het adres van Trentin hebben vooral de angst vergroot voor onbeheerste uitbarstingen van woede, aangewakkerd door groepen en partijen voor wie nog meer chaos de enige uitweg biedt naar politieke en economische veranderingen.

De protesten tegen Trentin waren georganiseerd door leden van Communistische Heroprichting, een groep hardliners die zich van de Italiaanse Communistische Partij (PCI) heeft afgescheiden toen deze zijn naam veranderde in Democratische Partij van Links PDS. Deze groep zet al maanden de vakcentrales en de PDS onder druk met kritiek dat ze te veel concessies doen. Ook leden van de radicale basisbonden van de spoorwegen, die voor deze herfst een aantal stakingen hebben aangekondigd, gooiden met eieren, tomaten en later bouten en moeren naar Trentin.

Umberto Bossi, de leider van de Noorditaliaanse protestpartij Lega Nord die heeft gedreigd met een belastingstaking, heeft als vrijwel enige politicus begrip getoond voor de aanvallen op Trentin.

Trentin, leider van de linkse vakbond CGIL, de grootste van Italië, was naar de beroemde piazza Santa Croce in Florence gekomen om daar een menigte van ongeveer 100.000 demonstranten toe te spreken. De manifestatie in de Toscaanse hoofdstad luidde het begin in van een reeks regionale protestacties die de drie grote vakcentrales gezamenlijk hebben georganiseerd tegen de bezuinigingsplannen van het kabinet. De drie vakbonden hebben vooralsnog geen plannen voor een nationale algemene staking.

Veel vakbondsleden voelen zich in de steek gelaten door hun leiders. De vakbonden hebben deze zomer een akkoord gesloten met de werkgevers over afschaffing van de automatische prijscompensatie, een van de hoofdoorzaken van de aanhoudende inflatie. De kans is groot dat de werknemers hierdoor flink in koopkracht achteruitgaan, want na de devaluatie en daarna het laten zweven van de lire wordt een stijging van de inflatie verwacht.

Trentin heeft zelf gezegd dat hij het akkoord nu niet meer zou ondertekenen, maar de vakbonden maken geen aanstalten om het akkoord op te zeggen. Zij delen de analyse van Amato dat bestrijding van de inflatie een van de prioriteiten is en dat offers nodig zijn voor de sanering van het economie en de openbare financiën.

De bonden vinden wel dat de pijn niet eerlijk wordt verdeeld. Premier Amato heeft ingrijpende bezuinigingen voorgesteld op de pensioenen en in de gezondheidszorg. In een tegenvoorstel dat de bonden maandag aan Amato hebben gepresenteerd, zeggen zij dat minder kan worden bezuinigd in die sectoren als de belastingontduiking onder zelfstandigen en bij kleine bedrijven harder wordt aangepakt.

Amato wil een minimumbelasting invoeren voor deze categorie, die massaal profiteert van de uiterst gebrekkige controle op de belastingaangiftes. Het is een oude wens van de bonden, maar deze vinden dat het kabinet lang niet ver genoeg gaat en dat zelfstandigen en kleine bedrijven opnieuw grotendeels buiten schot blijven terwijl de loon- en pensioentrekkers moeten betalen.

Verschillende politieke partijen willen de kabinetsplannen bijstellen. Een hoofdpunt van kritiek is het voornemen om voor gezinsinkomens boven de 40 miljoen lire (ongeveer 56.000 gulden) een groot deel van de medische zorg niet meer gratis te laten zijn. Waarschijnlijk worden de grenzen hiervoor gedifferentieerd zodat meer rekening kan worden gehouden met het aantal mensen dat van een inkomen moet leven.

Premier Amato heeft gezegd dat hij alleen bereid is tot veranderingen als deze meer geld opleveren. Minder kan absoluut niet, aldus Amato, die het overleven van zijn kabinet aan de begroting heeft verbonden. In brede kring wordt verwacht dat hij de lire wil laten zweven totdat de begroting is aangenomen.