Repatriëring van Roma is in strijd met Duitse grondwet; "Duitsland ruilt onze rechten voor geld'

RUDKO KAWCZYNSKI is de voorzitter van een Europese bundeling van zigeunerorganisaties. Dit weekeinde bezocht hij een manifestatie in Amsterdam, waar werd geprotesteerd tegen het Duitse voornemen om tienduizenden Roemeense zigeuners te "repatriëren'. “Duitsland schuift zijn vuilnis af.”

AMSTERDAM, 22 SEPT. “Onder het stalinisme waren we nog het beste beschermd. Maar sinds de val van het socialisme komt de positie van de zigeuners in Europa weer zwaar onder druk te staan. Duitsland zou op grond van zijn geschiedenis een bijzondere verantwoordelijkheid moeten voelen tegenover zigeuners, maar juist nu neemt het weer de leiding bij het vervolgen van zigeuners.”

Dat zegt, Rudko Kawczynski (38), de voorzitter van het Roma National Congres (RNC), een Europese bundeling van zigeunerorganisaties met het hoofdkwartier in de Duitse stad Hamburg. Dit weekend bezocht hij een manifestatie in Amsterdam voor gelijke rechten en tegen racisme. De bijeenkomst stond in het teken van het Duitse voornemen om 25.000 zigeuners terug te sturen naar Roemenië, samen met 18.000 andere illegale Roemeense asielzoekers, die in Duitsland verblijven. Beide landen beriekten daarover vorige week een akkoord.

Volgens Kawczynski is dit in strijd met internationale vluchtelingenverdragen. “Het is alsof je een vogel in de bek van de leeuw stopt. Mensenrechtenorganisaties van Helsinki Watch tot Amnesty International beschrijven de zware schendingen van de mensenrechten van zigeuners in Roemenië. Het Amerikaanse Congres overweegt de kredieten aan Roemenië stop te zetten als het gedrag tegenover de zigeuners niet verandert. En naar zo'n land wil Duitsland mensen terugsturen. Dat is niet alleen in strijd met de vluchtelingenconventie van Genève, maar ook met de Duitse grondwet.”

Volgens Kawczynski staat het vorige week bekendgemaakte plan om zigeuners massaal naar Roemenië terug te sturen niet op zichzelf: “Duitsland is bezig zich op georganiseerde wijze van zijn zigeuners te ontdoen.” Niet alleen met Roemenië maar ook met de meeste andere voormalige Oosteuropese landen zijn volgens Kawczynski verdragen gesloten die gericht zijn tegen zigeuners. Zo zou de Poolse grenspolitie steun krijgen van Duitsland bij het tegenhouden van zigeuners aan de grens bij de Oder.

Kawczynski: “Met Polen is afgesproken dat het geen zigeuners uit Roemenië meer doorlaat naar Duitsland. Polen wordt daardoor een grote fuik: je kan er wel in, maar niet meer uit. Duizenden zigeuners leven nu in kartonnen dozen op de vuilnishopen van de grote steden. Dat heb ik zelf gezien. Vierentwintig zigeuners, onder wie veel vrouwen, zijn de afgelopen maanden in de Oder verdronken bij hun poging de Duitse oever te bereiken. De Duitse grenspolitie stuurt de mensen zwemmend terug. Pas als ze verdronken zijn worden ze aan boord gehesen.”

Behalve met Polen en Roemenië zijn er volgens Kawczynski ook met Tchechoslowakije en Hongarije afspraken. Deze landen moeten vluchtende zigeuners uit Joegoslavië tegenhouden. Met Macedonië is er een overeenkomst voor het terugsturen van 400 Roma naar het zigeunergetto Sutka bij Skopje, waar 40.000 Roma leven. “Zo beschermt Duitsland zich langzamerhand tegen zigeuners. Ze ontkennen dat zigeuners worden vervolgd. Vorig jaar weigerde Duitsland, als enig Europees land, een resolutie van de Verenigde Naties ter bescherming van de zigeuners te tekenen.

“In Duitsland zelf worden zigeuners officieel niet als minderheid erkend. Zigeuners worden daar Hongaar, Roemeen of Joegoslaaf, en kunnen dus naar hun "vaderland' worden teruggestuurd. Onze rechten worden geruild tegen geld. Het is de nieuwe Lösung van het zigeunerprobleem. Tegen de extremisten in eigen land wordt gezegd: steek ze niet in brand, we betalen de Roemenen zodat zij het probleem voor ons oplossen.”

De Roemenen ontkennen dat ze geld ontvangen voor het opnemen van zigeuners.

“Ja, die Roemenen zijn zo grootmoedig dat ze zeggen: stuur ons alle zigeuners, we zijn dol op dat volk. Dat is onzin natuurlijk. Jaarlijks gaan er miljoenen aan Duitse kredieten naar Roemenië. Het is duidelijk dat Duitsland de terugname van zigeuners als voorwaarde aan de kredieten heeft verbonden. Maar ook al zou Duitsland geen mark betalen, waar het om gaat is dat er vluchtelingen worden teruggestuurd naar een land waar ze gevaar lopen. Waarom bepleit Duitsland niet de rechten van zigeuners in Roemenië, zoals ze opkomen voor de positie van de Duitse minderheid in dat land en overal in Oost-Europa? Daarvoor zou ik respect opbrengen. Wij willen ook niet eeuwig in Duitsland blijven. De Duitsers schuiven hun vuilnis af. Het is een doelgerichte politiek tegen zigeuners.”

Waarom zou Duitsland een speciale politiek tegen zigeuners voeren?

“Ik denk dat de appel van de geschiedenis nooit ver van de boom valt. Duitsland is niet in staat om in termen van nationalteiten te denken. Ze denken nog steeds in termen van ras. Dat maakt het zo gecompliceerd. Ze verwisselen racisme met nationalisme. "Duitsland voor de Duitsers' betekent dan automatisch dat anderen een brandbom op hun hoofd moeten krijgen. Het hele gewelddadige klimaat van racisme dat nu in Duitsland heerst ontlaadt zich met name tegen zigeuners. Het enge is de consensus die daarover bestaat. Het is macaber om te zien hoe het verdrag met Roemenië in de Duitse pers gevierd wordt als de oplossing van het zigeunerprobleem. Het is een vreemde redenering: zorg dat er geen zigeuners meer zijn, dan is er ook geen racistisch geweld. De rollen van beul en slachtoffer worden omgedraaid.”

Denkt u dat de vreemdelingenhaat in Duitsland zich op dit moment vooral op zigeuners concentreert?

“Ja, zoals het eerst de Turken waren. Jarenlang ben ik op straat voor Turk uitgemaakt, nu maken ze de Turken voor zigeuner uit. De zigeuners zijn opnieuw tot speerpunt van rassenhaat geworden. Behalve uit de traditie - de concentratiekampen en een half miljoen doden onder zigeuners tijdens de Tweede Wereldoorlog - is dat ook uit andere motieven te verklaren. We zijn opnieuw de meest kwetsbare groep buitenlanders in Duitsland. We hebben geen staat, geen lobby, geen ambassade die voor ons opkomt. Daarnaast zijn we een van grootste groepen nieuwe vluchtelingen. Sinds de democratisering van Oost-Europa, of beter gezegd: sinds Oosteuropeanen de democratie opvatten als "mijn land, jij eruit', is de positie van de zigeuners zwaar onder druk komen te staan.

“Kroatië is inmiddels "zigeunervrij' gemaakt, net als Slovenië. Dat betekent dat alle Roma uit die gebieden zijn verdreven of dat ze zijn omgebracht. In Hongarije, in Slowakije en in Bulgarije is het bestaan voor zigeuners onzeker geworden. In de hele voormalige Sovjet-Unie worden zigeuners vervolgd. Er wordt weinig bij stilgestaan, maar duizenden en nog eens duizenden zigeuners zijn door heel Europa op de vlucht. In het hartje van Europa is er een probleem dat groter is dan het Palestijnen- en het Koerdenprobleem bij elkaar. Een volk van 15 miljoen Roma zonder staat of verblijfplaats wordt opgejaagd en vervolgd”.

Maar zigeuners leven traditioneel toch een zwervend bestaan?

“Dat is een vooroordeel en bovendien het omdraaien van oorzaak en gevolg. Meer dan duizend jaar geleden zijn de Roma vanuit India als slaven naar de Balkan gebracht. Pas in 1856 werd de slavernij voor zigeuners op de Balkan afegschaft. Een deel is weggetrokken, maar een groot deel is ook gebleven en heeft zich vast gevestigd. In Roemenië bijvoorbeeld leeft het overgrote deel van de twee miljoen Roma in huizen. Zij worden uit hun banen gestoten en uit hun huizen verjaagd. Ze vluchten met wat ze op hun lijf hebben en laten alles achter.

“De Duitsers beweren dat het economische motieven zijn die de zigeuners naar de Bondsrepubliek drijft. Laat een ding duidelijk zijn. Mensen laten hun familie niet in de steek om te vluchten naar een land waarvan je weet dat je met brandbommen wordt onthaald. Roma komen niet naar Duitsland omdat ze arm zijn, want arm zijn ze altijd geweest. De armste zigeuners van de wereld, de Gitanos, leven in Spanje. Ze behoren tot de EG en zouden zo naar Duitsland kunnen verhuizen. Maar dat doen ze niet. In Spanje worden hun rechten, anders dan in Duitsland, wel gegarandeerd. Het moet een waarschuwing zijn voor andere Europese landen: als Duitsland zo om kan gaan met een zwakke groep als de zigeuners, dan kunnen ze dat straks ook met sterkere groepen.”

    • Marjon van Royen