Advocaat moet veel compenseren met tolerantie

OSLO, 22 SEPT. “Een coach die zijn eerste kwalificatiewedstrijd op eigen grondgebied verliest, kan beter opstappen.” Dat waren de woorden van Rinus Michels tijdens het bewind van Kees Rijvers. Nederland ging op 17 oktober 1984 in De Kuip ten onder tegen Hongarije (1-2) en vergooide daarmee min of meer zijn kansen op plaatsing voor het WK in Mexico. Het kostte Rijvers zijn baan als bondscoach. Begin november dat jaar stapte hij op na een conflict met de "Generaal', in die tijd werkzaam als technisch directeur bij de KNVB. Michels was toen een soort wolf in schaapskleren.

Nederland begint morgen zijn kwalificatiereeks voor het WK '94 tegen Noorwegen weliswaar uit maar Dick Advocaat is na de povere vertoning tegen Italië absoluut niet gediend met een nederlaag. Het duel met de Skandinaviërs, die hij voortdurend afschildert als onberekenbare tegenstanders, legt dus de nodige druk op zijn schouders. Toch is dat aan de Hagenaar niet te merken. Integendeel, Advocaat wekt de indruk of hij langzaam groeit in zijn nieuwe rol. Die hondebaan van bondscoach waar hij zijn carrière aan heeft verbonden.

Zondagavond gaf hij al blijk van een heldere visie. Geen ingewikkeld betoog, want dat past een voetbaltrainer niet. Van Basten? Als het zo uit komt moet hij maar een oefeninterland overslaan. Vanenburg? Als hij een basisplaats opeist hoeft hij niet op een uitnodiging te rekenen. Roy? Niet in vorm. Dit kordate optreden maakte indruk onder de internationals. Want zij zijn gebaat bij duidelijkheid.

Advocaat heeft veel gecopiëerd van zijn leermeester Michels. Dat is geen schande, want de Amsterdammer trad altijd op als een persoonlijkheid. Advocaat mist echter de humor, de verbale kracht en het charisma van Michels. Hij moet veel compenseren met zijn tolerantie naar spelers en journalisten. De persconferenties van Advocaat spelen zich af in een gemoedelijke sfeer. Er worden grappen gemaakt over de koffie of de materiaalman. Michels hield de teugels altijd strak in handen, deed bij elke lastige vraag net of hij het niet had verstaan - dat gaf hem tijd om na te denken - en probeerde de slimme vragensteller belachelijk te maken. Advocaat houdt net als Michels een keurig speechje over de tegenstander, dat hij in tegenstelling tot Michels tevoren heeft ingestudeerd op een paar A-viertjes. Hij zal het zelden in zijn hoofd halen om een journalist niet serieus te nemen. Iedereen krijgt wat hem toekomt.

De zekerheid die hij gisteren en zondag uitstraalde is enigszins doorspekt door Haagse bluf. Inwendig heeft Advocaat toch wat twijfels. Na het echec tegen Italië, dat nog zonder gevolgen bleef, wordt hij gedwongen een andere toon te zetten. De sticker met "aanvallen!' kan worden verwijderd. Er moet behoudender worden gespeeld. Dat lieten de Milanezen in Eindhoven al onomwonden weten aan de pers. Advocaat verklaarde diezelfde avond een etage hoger in het Philips-stadion dat hij tegen Noorwegen geen reden zag om van de ingeslagen weg af te wijken. Maar hij geeft zijn internationals een belangrijke stem in de opstelling, want “de spelers moeten zich goed voelen in het concept.”

In de druilerige regen van Oslo werkten de "buitenlanders' in de selectie gisteravond een ontspannen training af. Zij hebben afgelopen weekeinde gespeeld en mochten het rustig aandoen. De rest vocht een verbeten onderling partijtje uit. Verschillende reserves hoopten kennelijk nog een basisplaats te kunnen afdwingen. De opstelling werd later echter bepaald in het hotel, waar Advocaat zijn belangrijkste discipelen (aanvoerder Van Basten, Rijkaard, Wouters, Koeman) raadpleegde. Met name de achterhoede vormde onderwerp van gesprek.

Het zou een zegen voor Nederland zijn als Frank Rijkaard weer de rol van mandekker op zich wil nemen. De ex-Ajacied imponeerde in die hoedanigheid op het EK van '88, maar prefereerde later een vrije rol op het middenveld. Het probleem is dat Oranje al te veel spelers heeft die het vizier alleen maar op de aanval hebben gericht. Na het wegvallen van de gestopte Van Tiggelen, de transformatie van rechtsback Blind tot libero en het tegenvallende optreden van Frank de Boer heeft Oranje een schreeuwend gebrek aan spelers die gedisciplineerd een directe tegenstander willen uitschakelen. Advocaat zal morgen waarschijnlijk niet om Blind heen kunnen, nu Van Aerle is geblesseerd. Tenzij er grote oppositie komt vanuit de spelersgroep. Een laatste linie met Blind, Koeman, Rijkaard en Witschge zou dan niet misstaan. Op het middenveld kunnen Winter en Wouters controlerend spelen. Van 't Schip en Numan zorgen over de vleugels vanuit een teruggetrokken positie voor de extra aanvallende impulsen. Van Basten en Bergkamp staan niet achter, maar naast elkaar in de spits.

Nederland heeft nog steeds kwaliteit genoeg om zich te kwalificeren voor een wereldkampioenschap. Advocaat probeerde dat gisteren nog even te illusteren met de resultaten in de laatste wedstrijden: acht gespeeld, dertien punten en een doelsaldo van 17-2. Zeker in een groep waar de eerste twee landen overgaan zijn er goede kansen. Advocaat zal echter het juiste evenwicht moeten vinden in een selectie waar hij werkelijk alle kanten mee op kan.