Verkiezing in Estland zonder winnaar

MOSKOU, 21 SEPT. De zittende Estse regeringsleider Arnold Ruutel is er niet in geslaagd de presidentsverkiezingen in zijn land te winnen. Ruutel, een voormalige partijfunctionaris en al negen jaar parlementsvoorzitter, heeft bij de verkiezingen van gisteren slechts 43 procent van de uitgebrachte stemmen weten te halen.

Het parlement van Estland, dat gisteren onder zijn uit de jaren twintig daterende naam Riigikogu is herkozen, dient nu een keuze te maken uit de vier kandidaten die meedongen naar het presidentschap. Vermoedelijk zal het daarbij gaan tussen Ruutel en voormalige minister van buitenlandse zaken Lennart Meri. Meri, die tijdens de campagne werd beschuldigd van oude contacten met de KGB, heeft weliswaar niet meer dan 30 procent van de stemmen verworven maar zijn Vaderlandpartij zal volgens de opiniepeilingen wellicht grootste fractie in het parlement worden. Het is nog onduidelijk wanneer de nieuwe samenstelling van de nieuwe volksvertegenwoordiging bekend zal zijn. Estland heeft een zeer ingewikkelde kieswet, die het midden houdt tussen een districtenstelsel en een systeem van evenredige vertegenwoordiging. Voor de 101 zetels die het nieuwe parlement heeft, hadden zich 627 kandidaten gemeld die zowel op een partijlijst stonden als individueel waren gekandideerd.

Bij de presidentsverkiezingen in de kleinste van de drie Baltische republieken kwam gisteren zeventig procent van de kiezers op. Dat betekent dat nog geen 45 procent van de totale volwassen bevolking van Estland aan de verkiezingen heeft deelgenomen. De Russen in Estland, ruim veertig procent van de bevolking, waren namelijk zo goed als uitgesloten van het kiesrecht. In de stad Narva heeft dat er gisteren bij voorbeeld toe geleid dat er op een bevolking van 75.000 slechts zesduizend burgers kiesgerechtigd waren.

De oorzaak hiervan is gelegen in de nieuwe wet op het staatsburgerschap die sinds afgelopen zomer in Estland van kracht is. Anders dan de Esten hebben de Russen afgelopen jaar als gevolg van die wet niet automatisch het staatsburgerschap van Estland gekregen. De Russen moeten bij voorbeeld de Estse nationaliteit expliciet aanvragen en een loyaliteitsverklaring ondertekenen, waarna een uitvoerige toetsing van hun verleden (ze moeten ten minste twee jaar in Estland wonen, een vast inkomen hebben en mogen geen banden met de KGB hebben gehad) en hun vaardigheid in de op het Fins lijkende autochtone taal volgt. De overgrote meerderheid van de Russen heeft aan deze voorwaarden niet kunnen of willen voldoen. De uitsluiting van de Russische bevolking van Estland, die ten dele afstamt van immigranten die zich na de herovering van Estland in 1940 in het kader van Stalins russificatiebeleid in de Baltische staat hebben gevestigd, heeft de betrekkingen met Rusland de afgelopen maanden danig onder druk gezet.