Ministeries betaalden voor optreden op televisie

DEN HAAG, 21 SEPT. Het ministerie van financiën en minister Kok hebben volgens D66 en VVD op kosten van de gemeenschap reclame voor zichzelf gemaakt op het commerciële tv-station RTL4. Naar nu blijkt zijn ook de bewindslieden Pronk (ontwikkelingssamenwerking) en Andriessen (economische zaken) recent opgetreden in een programma dat door hun eigen ministerie werd gesponsord.

VVD en D66 voelen morgen in de Tweede Kamer premier Lubbers en minister d'Ancona (Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur) aan de tand over het voorlichtingsbeleid van het rijk.

Vrijdag 11 september maakte presentatrice Cathérine Keyl in de "5 Uur Show' reclame voor het "Rijksbegrotingsspel', een produkt van het departement, waarmee de burger als "Stef Standaard' zelf 's Rijks financiën kan beheren. Om mee te mogen werken moest het ministerie RTL4 65.000 gulden betalen. Economische Zaken betaalde 25.000 gulden voor een Tros-uitzending waarin Andriessen optrad, Ontwikkelingssamenwerking 50.000 gulden voor een Avro-programma met Pronk.

Pag.3: "Het was een coproduktie'

Volgens Financiën is er geen sprake van “sponsoring” maar van een “coproduktie”. Het bedrag van 65.000 gulden is volgens een voorlichter “alleszins redelijk, dat wil zeggen vrij laag”.

Op maandag 14 september verscheen minister Kok zelf in de "5 Uur Show'. Een woordvoerder van het ministerie van financiën ontkent dat ook voor deze "medewerking' werd betaald. Dat geldt volgens hem ook voor het programma van dinsdag 15 september (Prinsjesdag), toen presentatrice Keyl een bezoek bracht aan het ministerie.

Op maandag besprak Kok eerst de gebeurtenissen op Prinsjesdag (“Ik hou niet van jacquet”) waarna drie burgers vragen mochten stellen. Het ging hier om “kritische, persoonlijke vragen”, aldus een woordvoerder van het ministerie.

Het Tweede-Kamerlid D. Dees (VVD) wil Lubbers en d'Ancona morgen vragen wat nu de normen zijn bij het voorlichtingsbeleid van het Rijk en in hoeverre ministeries programma's mogen sponsoren. De opzet in het geval van de "5 Uur Show' is volgens Dees (“ik heb geen bezwaar tegen sponsoring als zodanig”) niet “transparant genoeg”. Dees: “De kijker moet voor de uitzending begint weten waar hij aan toe is.”

Wolffensperger van D66 wil weten of het ministerie van financiën de bestaande sponsorregels via RTL4 heeft omzeild. Ook vraagt hij zich of het niet verstandig is om, als een ministerie een programma sponsort, de betrokken bewindslieden daar buiten te houden. Het Kamerlid van D66 wilde zich eerst beperken tot schriftelijke vragen, maar sluit zich nu bij de mondelinge vragen van zijn VVD-collega.

Minister Andriessen werd op 11 september geïnterviewd in een uitzending van de Tros-reeks "Eigen Baas', die beoogt het beginnen van een eigen bedrijf te bevorderen. Het ministerie sponsort de totaal negen uitzendingen van "Eigen Baas' voor 25.000 gulden per programma. In ruil daarvoor praat het departement mee over de inhoud van de uitzending.

In de uitzending van "Eigen Baas' van 11 september werd Andriessen op persoonlijke wijze ondervraagd welk soort bedrijf hij zou beginnen als hij daartoe in de gelegenheid was. Het ging hier volgens het ministerie en de producent van het programma om een coïncidentie. Uitvoerend producente M. Berg, werkzaam bij K&B Niehe, het bedrijf van Tros-presentator I. Niehe, zegt dat zij onafhankelijk van het ministerie op het idee kwam de minister in het prgramma te laten optreden. “Het had niets met de sponsoring door het ministerie te maken. De directie voorlichting van Economische Zaken wees het verzoek eerst af. Het heeft me ontzettend veel moeite gekost de minister te strikken.”

Een woordvoerder van het ministerie stelt eveneens dat het optreden van de minister “toeval” was. “Voorlichting is door het Tros-programma benaderd om de minister in de uitzending te krijgen. Dat vond de minister wel leuk.” De woordvoerder wijst erop dat het ministerie “vrij geregeld” tv-programma's sponsort in ruil voor invloed op de inhoud ervan. Zo is er jarenlang geld gestoken in "Tros Aktua Export', “dat zelfs wel eens is gepresenteerd door staatssecrertaris Van Rooy”. Vorig jaar nog werden voor totaal zes ton even zoveel afleveringen gesponsord van het Avro-programma "Onderneem "t maar'.

Minister Pronk trad op 26 maart op in een Avro-programma naar aanleiding van de milieutop in Rio, geproduceeerd door H. Peekel. Die uitzending werd voor 50.000 gulden door het ministerie van buitenlandse zaken gesponsord. Volgens een woordvoerder van het ministerie sponsort buitenlandse zaken geregeld programma's waarin “kan worden meegepraat over de boodschap”. In dat verband acht hij het voor de hand liggend dat de minister voor ontwikkelingssamenwerking een optreden in een dergelijk programma verzorgd. “Hij praat nu eenmaal makkelijk over thema's van beleid”, aldus de woordvoerder.