Fischer hoeft zich niet te schamen voor vijfde zege op "zieke' Spasski

AMSTERDAM, 21 SEPT. De eerste helft van de tweekamp tussen Bobby Fischer en Boris Spasski is voorbij. Gisteren won Fischer de elfde partij, waardoor de stand 5-2 voor hem werd. Het circus verhuist nu van Sveti Stefan naar Belgrado, waar waarschijnlijk op 30 september de twaalfde partij wordt gespeeld.

Fischer sloot het eerste deel af met twee mooie partijen. Zaterdag had Spasski het met wit al heel moeilijk. Goede openingsvoorbereiding leverde Fischer een eindspel met een pion meer op. Het moest remise zijn, maar Fischer liet zien dat in een ogenschijnlijk saaie stelling nog veel leven kan zitten. Vlijmscherp behandelde hij het eindspel. Eerst een kwaliteitsoffer, toen een pionnenrace naar dame. Na 68 zetten moest Fischer zich tevreden stellen met remise door eeuwig schaak. Hij had er Spasski heel hard voor laten werken. Diens "ziekte" van vorige week schijnt slechts grote vermoeidheid te zijn geweest. Begrijpelijk. Een van Spasski's belangrijkste wapens is de laatste jaren het goed getimede remise-aanbod. Tegen Fischer is zo'n aanbod volstrekt zinloos.

De elfde partij van gisteren was ook heel bezienswaardig. Tegen Spasski's Siciliaanse verdediging speelde Fischer een scherp gambiet. Spasski leek snel in de aanval onder de voet te worden gelopen, maar weerde zich inventief. Het eindspel, met een kwaliteit meer voor Fischer, bleef tot het eind spannend en tenslotte won Fischer op tempo. De kritiek van Kasparov op zijn spel, hoe begrijpelijk ook van iemand die "een lage hond' is genoemd, is overdreven. Fischer moest er even inkomen na twintig jaar. Op de laatste vijf partijen valt wat hem betreft weinig aan te merken. Spasski is de held van vroeger niet meer, maar hem verslaan met 5-2, bij slechts vier remises, dat is een prestatie waar geen schaker zich voor zou schamen.

Wit Spasski-zwart Fischer, tiende partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Dd1-c2 d7-d5 5. c4xd5 e6xd5 6. Lc1-g5 h7-h6 7. Lg5-h4 c7-c5 8. d4xc5 Pb8-c6 9. e2-e3 g7-g5 10. Lh4-g3 Dd8-a5. In Kasparov-Spasski, Linares 1990, werd 10...Pe4 11. Pf3 Df6 gespeeld. Wit won snel. 11. Pg1-f3 Pf6-e4 12. Pf3-d2 Pe4xc3 13. b2xc3 Lb4xc3 14. Ta1-b1 Da5xc5 15. Tb1-b5 "Met voordeel voor wit', volgens een analyse van Glek. Daar blijkt niet veel van te kloppen. 15...Dc5-a3 16. Tb5-b3 Lc3xd2+ 17. Dc2xd2 Da3-a5 18. Lf1-b5 Da5xd2+ 19. Ke1xd2 Lc8-d7 20. Lb5xc6 Ld7xc6. Wit heeft nog wel wat compensatie voor de pion. Hij moet remise kunnen maken.

21. h2-h4 Ke8-e7 22. Lg3-e5 f7-f6 23. Le5-d4 g5-g4 24. Th1-c1 Ke7-e6 25. Tb3-b4 h6-h5 26. Tc1-c3 Th8-c8 27. a2-a4 b7-b6 28. Kd2-c2 Lc6-e8 29. Kc2-b2 Tc8xc3 30. Ld4xc3 Ta8-c8 31. e3-e4 Le8-c6 32. e4xd5+ Lc6xd5 33. g2-g3 Ld5-c4 34. Lc3-d4 Ke6-d5 35. Ld4-e3 Tc8-c7 36. Kb2-c3 f6-f5 37. Kc3-b2 Kd5-e6 38. Kb2-c3 Lc4-d5+ 39. Kc3-b2 Ld5-e4 40. a4-a5 b6xa5 41. Tb4-b5 a5-a4 42. Tb5-c5 Tc7-b7+ 43. Kb2-a3 a7-a6 44. Ka3xa4 Le4-d5 45. Ka4-a5 Ke6-e5 46. Ka5xa6 Tb7-b3 47. Tc5-c7 Ke5-e4 48. Tc7-h7 Tb3xe3 49. f2xe3 Ke4xe3. Fischer heeft het nog onverwacht spannend weten te maken. De volgende fase is haarscherp. 50. Th7xh5 Ld5-e4 51. Th5-h8 Ke3-f3 52. Th8-e8 Kf3xg3 53. h4-h5 Le4-d3+ 54. Ka6-b6 f5-f4 55. Kb6-c5 f4-f3 56. Kc5-d4 Ld3-f5 57. Te8-f8 Kg3-f4 58. h5-h6 g4-g3 59. h6-h7 g3-g2 60. h7-h8D g2-g1D+ 61.Kd4-c4 Dg1-c1+ 62. Kc4-b3 Dc1-c2+ 63. Kb3-b4 Dc2-e4+ 64. Kb4-c3 De4-c6+ 65. Kc3-b3 Dc6-d5+ 66. Kb3-c3 Dd5-c5+ 67. Kc3-b2 Dc5-b4+ 68. Kb2-a2. Na andere zetten zou hij nog mat gezet worden. Remise.

Wit Fischer-Zwart Spasski, elfde partij

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 g7-g6 4. Lb5xc6 b7xc6 5. 0-0 Lf8-g7 6. Tf1-e1 e7-e5 7. b2-b4. Een bekend idee, dit gambiet, maar in deze stelling waarschijnlijk nieuw. 7...c5xb4 8. a2-a3 c6-c5 9. a3xb4 c5xb4 10. d2-d4 e5xd4 11. Lc1-b2 d7-d6 12. Pf3xd4 Dd8-d7 13. Pb1-d2 Lc8-b7 13...Pe7 gevolgd door 14...0-0 is beter. 14. Pd2-c4 Pg8-h6. Nu zou wit na 14...Pe7 15. Pb5 zijn pion met voordeel terugwinnen. Wat zwart doet is nog gevaarlijker. 15. Pd4-f5.

Zie diagram

15...Lg7xb2 16. Pc4xd6+ Ke8-f8 17. Pf5xh6 f7-f6 18. Pd6-f7 Dd7xd1 19. Ta1xd1 Kf8-e7 20. Pf7xh8 Ta8xh8. Met zijn loperpaar lijkt Spasski nog goede compensatie voor de kwaliteit te hebben. 21. Ph6-f5+ g6xf5 22. e4xf5+ Lb2-e5. Hij moet een van zijn lopers opgeven. 23. f2-f4 Th8-c8 24. f4xe5 Tc8xc2 25. e5-e6 Lb7-c6 26. Td1-c1 Tc2xc1 27. Te1xc1 Ke7-d6 28. Tc1-d1+ Kd6-e5 29. e6-e7 a7-a5 30. Td1-c1. Het blijft een breekbaar eindspel. Als hij meteen een stuk wint met 31. Te1+ worden de zwarte pionnen te sterk. 31...Lc6-d7 31. Tc1-c5+ Ke5-d4 32. Tc5xa5 b4-b3 33. Ta5-a7 Ld7-e8 34. Ta7-b7 Kd4-c3 35. Kg1-f2 b3-b2 36. Kf2-e3 Le8-f7 37. g2-g4 Kc3-c2 38. Ke3-d4 b2-b1D 39. Tb7xb1 Kc2xb1 40. Kd4-c5 Kb1-c2 41. Kc5-d6. Zwart gaf op. Tenslotte blijkt het op een tempo gewonnen: 41...Kd3 42. Kd7 Ke4 43. e8D Lxe8 44. Kxe8 Kf4 45. Kf7 Kxg4 45. Kxf6.