Lenen geeft benen, wie spaart krijgt vaart (2)

'Ik ben van plan mijn schulden snel af te lossen, met name de hypotheek, en realiseer me dan iets meer belasting te moeten betalen. Weliswaar compenseert de fiscus van iedere betaalde gulden aan rente 60 cent bij een IB-tarief van 60 procent, maar 40 cent komt toch voor mijn rekening', schrijft een Zeeuwse lezer enigzins ongerust, omdat collega vrije beroepers van hun accountants juist het advies krijgen om zo weinig mogelijk af te lossen en zo veel mogelijk schulden te maken.

Zullen accountants die raad geven? Directeur P.L.Legerstee van de Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten ontkent dat met nadruk: “Ik betwijfel of dat accountants zijn. In het spraakgebruik noemt men iemand die een administratie bijhoudt, eigenlijk een boekhouder, al gauw een accountant. Dat is onjuist, want het is een wettelijk beschermde titel. Onze leden geven niet van die ongenuanceerde wenken, maar nemen alle zaken van iemand onder de loep, bekijken risico's en wensen en geven dan pas een mening over lenen en aflossen.”

Christine Groenewegen van het Nibud, een instituut dat kennis, inzicht en planmatig omgaan met geld van particulieren wil bevorderen, zegt al jaren te vechten tegen de opvatting dat je beter schulden kan maken, omdat alle kosten door de belasting worden betaald. “De doorsnee consument moet niet denken dat lenen lucratief is. De gevolgen zagen wij eind jaren tachtig toen er nogal wat huishoudens vastliepen door teveel schulden. Het verbaast ons dat er nog steeds adviseurs zijn die dit advies geven.”

Voorlichtster Groenewegen gelooft wel dat de strategie in individuele gevallen iets oplevert, maar voor je daar instapt moet er heel wat van bruto naar netto gerekend worden, gevolgd door een onderzoek naar de risico's over een periode van vele jaren. Of je vertrouwt volledig op een kundige adviseur. Haar advies: “In het algemeen zeer af te raden.”

Waarom is lenen en niet meer aflossen dan vereist zo geliefd? Hierom. Je leent geld tegen een bepaalde rente, die als regel van het inkomen afgetrokken mag worden. Dat vermindert de te betalen belasting. Door meer af te lossen daalt de hoofdsom van de lening en daarmee de rente en het fiscale voordeel.

Niet iedereen wil dat. Dus volgt men een andere weg: niet of minder aflossen en die besparing fiscaal voordelig sparen of beleggen. Zo snijdt het mes aan twee kanten: de fiscus betaalt mee aan de rente èn hij laat de opbrengst (voor een deel) ongemoeid. Per saldo blijft er een voordelig verschil over.

Waarom doet niet iedereen dat? Om verschillende redenen. Je moet uitkomen op een flinke aftrek en de vrijstelling van rente-opbrengsten is beperkt. Daarom moet je risico's nemen om meer te verdienen. Bij voorbeeld door te beleggen in aandelen. Het is dus ingewikkeld en de opzet hoeft niet altijd voordelig af te lopen. Dat schrikt af.

Wat vindt een instelling, die uitleent, spaart en belegt, van het probleem? Een beleggingsadviseur van de Rabobank stelt dat het bij een hypotheek draait om de vergelijking van netto opbrengst met betaalde hypotheekrente na aftrek van belasting èn als tweede een afweging van de risico's. Dat is van belang, want onbekendheid met beleggen leidt weleens ten onrechte tot het vermijden van risico's en dat vermindert de kans op een mooi resultaat. Er zijn verschillende graden van risico.

Door de aflossing op een spaar- of depositorekening te zetten profiteer je van de jaarlijkse rentevrijstelling van 1.000 gulden per persoon. Een even grote dividendvrijstelling geeft een belegging in een obligatiedividendfonds, dat onder meer de Robeco Groep biedt. Samen kan een echtpaar bij de rentestand van nu circa 55 duizend gulden sparen voor de vrijstellingen worden overschreden.

Een obligatiegroeifonds keert niets uit, maar groeit in waarde door opbrengsten te beleggen, na betaling van 35 procent aan de ontvanger en aftrek van kosten. De koerswinst is dan vrij.

Een belegging in aandelenfondsen van Robeco levert onbelaste koerswinsten (of niet aftrekbare verliezen) op. Het dividend is niet vrij, behalve de al genoemde 1.000 gulden. Aandelen hebben een hoger risico dan obligaties.

Een trede hoger op de risicoladder staan de beleggingen in individuele aandelen die, volgens de bank, over een periode van, zeg, dertig jaar gemiddeld 11 tot 12 procent per jaar geven. Na aftrek van de belasting over het dividend en de betaalde hypotheekrente resteert een rente van 6 procent. In totaal (over dertig jaar) een voordeel van een ton als jaarlijks 1.200 gulden in aandelen wordt gestopt.

Wat is de conclusie van de Rabo-adviseur? “Extra aflossen loont fiscaal niet, indien men goed en fiscaal voordelig belegt. Maar de eventuele risico's moeten wel passen binnen de mogelijkheden van de lener/belegger.”