Italiaanse spaarders tellen zenuwachtig hun lires

ROME, 19 SEPT. Niet alleen internationale beleggers, ook veel Italianen zelf zijn het vertrouwen in de lire kwijtgeraakt en vragen zich in paniek af hoe ze hun spaarcenten moeten redden. Uit de grensgebieden komen berichten dat je daar alleen nog maar met de Zwitserse franks of de Oostenrijkse shillingen kunt betalen.

“Het enige dat je kan doen is al je geld pakken en naar Zwitserland gaan”, zegt een Milanese bankemployé. Het lijkt erop dat honderden mensen dat de afgelopen dagen hebben gedaan. De angst voor een verdere waardedaling van de lire is groot.

“We moeten niet in paniek raken. Italië is een rijk land en zal deze crisis overwinnen,” heeft minister van begroting Franco Reviglio gezegd na het harde bezuingingsplan dat het kabinet donderdag heeft gepresenteerd. Maar niet iedereen deelt dat vertrouwen.

Volgens berichten uit Varese en Como, twee stadjes vlak bij de Zwitserse grens, kan je daar zelfs een kopje koffie nauwelijks nog met lires betalen. De Zwitserse frank is de betaaleenheid geworden. In Friuli, in het noordoosten, is de Oostenrijkse shilling de plaatselijke munt.

In heel het land worden de banken overspoeld met telefoontjes van zenuwachtige grote en kleine spaarders die vrezen voor hun staatsobligaties en -leningen. Wegens de hoge rente daarop is dat de meest-geliefde spaarvorm, maar de angst is groot dat de regering besluit de rentebetalingen stop te zetten.

De ongeruste bellers krijgen steevast te horen dat ze moeten wachten. Verkopen van deze stukken voor een veiliger belegging, liefst in andere valuta, heeft op dit moment weinig zin, zo luidt het advies, omdat de prijzen te laag zijn. Maar velen doen het toch en kopen buitenlandse valuta, in de verwachting dat de lire straks nog verder keldert.

Mensen met geld op spaarrekeningen halen dat eraf, uit angst voor een nieuwe belasting op de spaartegoeden: in juli heeft het kabinet daar de spaarders al mee verrast. De een wisselt zijn lires om tegen andere valuta, de ander legt ze in een kluis buiten zicht van de fiscus, weer een ander koopt er aandelen mee.

Na de koersval woensdag van de Milanese beurs is deze donderdag en vrijdag weer aangetrokken. Gisteren steeg de index met 2,35 procent. Lang niet iedereen ziet dat als een teken van vertrouwen in de bezuinigingsplannen van het kabinet. “Iedereen denkt dat de lire in een vrije val is en dat daarom de inflatie zal aanwakkeren de komende maanden,” zegt een beursanalyst. “Dan kan je je beter bevrijden van je contanten en je hand leggen op iets "echts'.”

Op de markten en in de winkels in Rome was gisteren nog weinig te merken van de devaluatie van de lire en van het inflatiegevaar, maar de eerste profiteurs zijn al betrapt. Een kaasfabriek uit Pistoia deelde zijn klanten mee dat door de devaluatie helaas de prijs van Italiaanse kaas omhoog moest. Een visverkoper uit het Siciliaanse Catania meldde in het journaal dat hij helaas zijn prijzen had moeten verhogen, omdat het leven straks ongetwijfeld duurder zou worden.

Eem aamtal consumentenorganisaties heeft een speciale klachtenlijn geopend voor prijsstijgingen die niet gerechtvaardigd zijn, en de regering heeft beloofd dat de boosdoeners bestraft zullen worden. Fabrikanten van fruit- en groentenconserven zullen morgen in de dagbladpers een grote campagne beginnen waarin ze oproepen Italiaanse produkten te kopen om mee te helpen de inflatie binnen de perken te houden.

“Dan kunnen we wel ophouden met vlees te eten,” zegt de vrouw achter de toonbank in een Romeinse kruidenierszaak. Italië importeert ongeveer de helft van zijn vlees, met Duitsland, Nederland, Denemarken en Frankrijk als hoofdleveranciers. Ook al heeft de EG een compensatiemechanisme ingesteld dat de prijsstijging door valutaschommelingen moet beperkten, de Romeinse vleesgrossiers hebben al aangekondigd dat het vlees uit die landen per 1 oktober met gemiddeld drieduizend lire per kilo, ongeveer 4,20 gulden, duurder wordt.

Wie zich denkt te redden met een van die heerlijke Italiaanse hammen, ontdekt iets wat de Nederlandse exporteurs niet aan de grote klok willen hangen: veel daarvan worden gemaakt van varkensvlees uit Nederland.