Margaret Atwood: Wenken voor de wildernis. Vert. ...

Margaret Atwood: Wenken voor de wildernis. Vert. Barbara de Lange. Uitg. Bert Bakker, 196 blz. Prijs ƒ 29,90.

Colin Thubron: Zon, sta stil. Vert. Harry Pallemans. Uitg. De Arbeiderspers, 198 blz. Prijs ƒ 39,90.

Lisa St Aubin de Terán: Op doorreis. Vert. Ellen Beek en Aad Nuis. Uitg. Meulenhoff, 240 blz. Prijs ƒ 34,50.

Armistead Maupin: Verhalen van de stad. Vert. Guido Golüke. Uitg. Contact, 288 blz. Prijs ƒ 34,90.

Veel auteurs uit Canada zoeken naar een eigen stem, om uit de schaduw van hun machtige buurman Amerika te geraken. In Wenken voor de wildernis, een bundel met tien verhalen, gebruikt Margaret Atwood de indrukwekkende Canadese natuur als metafoor voor het menselijk bestaan. Dat die natuur geen paradijs is maar een jungle waarin niemand zijn leven zeker is, wordt meteen duidelijk.

Atwoods personages staan vaak een beetje buiten het leven: eigenlijk moet alles voor hen nog beginnen. Atwood kan die afwachtende houding prachtig beschrijven. Zo worden in "Ware pulp' de onzekerheden en verlangens van een paar pubers op zomerkamp beschreven.

Meer dan in eerder werk concentreert Atwood zich in deze verhalen op de werkelijkheid, maar ze is niet bang om een onverwachte draai aan haar verhalen te geven die alle gebeurtenissen plotseling een ander perspectief geeft. Het verhaal "Haarbal', waarin een afwezen minnares haar rivale wel een heel onaangename verrassing bereidt, heeft een slot dat aan de beste verhalen van Roald Dahl doet denken.

In het titelverhaal, over een rijk geworden vrouwengek die meedogenloos met de gevoelens van anderen speelt, zit ook zo'n schok. Het is Atwoods verdienste dat haar figuren zo levensecht zijn dat zelfs hun vreemdste capriolen aanmemelijk worden. Het boek is bijzonder goed vertaald. Het mist het ondefinieerbare "buitenlandse' dat veel vertaalde boeken hebben.

Margaret Atwood: Wenken voor de wildernis. Vert. Barbara de Lange. Uitg. Bert Bakker, 196 blz. Prijs ƒ 29,90.

Ook in Colin Thubrons roman Zon, sta stil speelt de wildernis een grote rol. Maar die wildernis heeft hier twee gezichten: bedreigend voor sommigen, van levensbelang voor anderen. In Zon, sta stil wordt een gedeelte uit het leven van de arts Rayner beschreven, die in een naamloze stad in een naamloos land woont en werkt.

Hij doet dat niet met veel plezier: hij is na zijn jeugd verbannen uit de hoofdstad en wacht eigenlijk tot hij zijn oude leven kan hervatten. Rayner ondergaat het leven. Dat verandert wanneer het stadje plotseling door allerlei rampen wordt geteisterd: aanhoudende droogte, een geheimzinnige ziekte, moordpartijen en brandstichtingen. De "wilden' buiten de stad krijgen overal de schuld van en binnen de kortste keren is het stadje in de greep van hysterie en racisme gekomen.

Thubron, die vooral bekend is geworden door zijn reisboeken, beschrijft prachtig hoe de wilden met een mengeling van minachting en onbegrip toekijken hoe de stadsbewoners steeds banger en gewelddadiger worden. Rayner, die op een gegeven moment twee wilden onderdak verschaft, is diep onder de indruk van hun verbintenis met de natuur en hun waardige houding. Wanneer zich ten slotte de lang verwachte kans voordoet om terug te keren naar de grote stad, neemt hij de enige juiste beslissing. Zon, sta stil is een angstaanjagende roman met als nuchtere boodschap dat je maar beter vrede met de werkelijkheid kunt hebben.

Colin Thubron: Zon, sta stil. Vert. Harry Pallemans. Uitg. De Arbeiderspers, 198 blz. Prijs ƒ 39,90.

Lisa St Aubin de Terán, schrijfster van het autobiografische Op doorreis - bekentenissen van een treinverslaafde, doet niet anders dan de werkelijkheid ontvluchten. Haar hele leven, dat net zo exotisch is als haar achternaam, is ze al verliefd op treinen, de "verleiding van de eeuwigdurende beweging' zoals ze het zelf noemt. “Ik heb treinen eerst ontdekt als middel om te spijbelen, en dat zijn ze gebleven, in mijn hoofd onherroepelijk verbonden met het idee van ontsnappen. Het zijn de voertuigen van romantiek en avontuur, een reddingslijn die bevrijding uit saaiheid belooft.”

Als een hedendaagse Madonna van de Slaapwagens laat de schrijfster zich, gehuld in Edwardiaanse kleding, over de wereld vervoeren, meer verzot op een vlucht uit een saai bestaan dan werkelijk verknocht aan treinen. De schrijfster ziet zichzelf eigenlijk als de heldin van een opera of een toneelstuk, waarin treinen niet meer zijn dan een achtergrond.

Het resultaat is helaas nogal verward. Al snel weet de lezer niet meer welk traject nu weer afgelegd wordt, omdat de ijdele hoofdpersoon al zijn aandacht in beslag neemt. Lisa St Aubin heeft genoeg meegemaakt en met voldoende spannende treinen gereisd om een mooi boek te schrijven. Het is jammer dat ze zichzelf zo in de weg heeft gezeten.

Lisa St Aubin de Terán: Op doorreis. Vert. Ellen Beek en Aad Nuis. Uitg. Meulenhoff, 240 blz. Prijs ƒ 34,50.

In 1978 schreef Armistead Maupin Verhalen van de Stad, de eerste roman van een inmiddels zesdelige reeks over San Francisco. Het boek speelt twee jaar eerder, in het lichtzinnige intermezzo na de pil en voor aids, en verloopt volgens een beproefd recept: een jong onschuldig meisje uit de provincie gaat naar de grote gevaarlijke stad en beleeft daar allerlei wilde avonturen. Wat volgt is één grote soap-opera met bizarre verwikkelingen, met zulke gecompliceerde verhoudingen dat de lezer maar met moeite kan onthouden wie wie is.

Het boek wordt nergens werkelijk komisch. Maar Maupin slaagt er wel in een aardig beeld te schetsen van San Francisco. De stad wordt bevolkt door mensen die er alleen maar op uit zijn om plezier te maken en die zich met dat doel in de meest onmogelijke bochten wringen.

Omdat Verhalen van de stad zo duidelijk in een bepaalde tijd speelt, doet het een beetje gedateerd aan. Bovendien is het verhaal af en toe nogal flauw, en wordt er wel erg veel gebruik gemaakt van het toeval. De halfslachtige vertaling - de vertaler heeft kennelijk niet kunnen besluiten of alles nu helemaal Nederlands moest zijn of nog een beetje Amerikaans - maakt het leesplezier niet groter.

Armistead Maupin: Verhalen van de stad. Vert. Guido Golüke. Uitg. Contact, 288 blz. Prijs ƒ 34,90.