Jacobien de Rooij Voormalige Hortus, Nieuwe ...

Jacobien de Rooij Voormalige Hortus, Nieuwe Gracht 165, Utrecht. T/m 4 okt. Do t/m zo 13-17u. Prijzen ƒ 10.000 per tekening.

Van der Kaap Art & Project/Van Krimpen, Westersingel 83, Rotterdam. T/m 10 okt. Wo t/m za 13u30-17u30. Prijzen:

Ray Smith Galerie Barbara Farber, Keizersgracht 265, Amsterdam, t/m 14 oktober. Di t/m za 13-18u. Prijzen variëren tussen $ 5000 en $ 7000. Catalogus ƒ 15.

Jacobien de Rooij

De voormalige Hortus aan de Nieuwe Gracht in Utrecht wordt gesloopt. Het onkruid tiert er welig en in het bassin zwemmen kleine goudvisjes. Rondom de zes reusachtige landschapstekeningen van Jacobien de Rooij hangt een aangename benauwdheid.

Vorig jaar maakte De Rooij een reis naar China, zonder fototoestel, maar met een schetsboekje. Thuis verwerkte ze haar indrukken van het Chinese landschap in zes tekeningen. Per tekening was ze daar een maand mee zoet.

Naast een tekening van een riviergezicht, gezien door een bamboebos, is een latje in de aarde gestoken. "Welcome you' staat erop gekalligrafeerd in eenzelfde lettertype als waarin de Latijnse benaming van een plant op de achterkant van het latje is geschreven.

De Rooij zorgde zelf voor de organisatie van haar tentoonstelling in de Hortus. Haar galerie was te krap behuisd, bovendien wilde ze nu eens niet haar werk aan rechte witte wanden zien. De oude kassen van de Hortus boden haar de mogelijkheid haar werk staande te presenteren. “Gisteren was het monumentendag”, zegt ze. “Er zijn hier bijna duizend bezoekers geweest. Maar mijn tekeningen merkten ze niet op. "Waar zijn de plantjes?' hoorde ik ze steeds maar vragen. Doodziek werd ik ervan.”

Het is nauwelijks voor te stellen dat de horden haar kleurrijke pasteltekeningen over het hoofd hebben gezien. De afmetingen zijn anderhalf bij drie meter en ze worden gepresenteerd in monumentale kamerschermen.

Sinds ze een jaar of vijf geleden met haar landschapstekeningen begon, heeft ze veel positieve reacties gekregen, maar de verkoop valt tegen. “Ze zijn te groot, hè?” zegt ze berustend en dan heel pertinent: “Kleiner kunnen ze echt niet.”

Voormalige Hortus, Nieuwe Gracht 165, Utrecht. T/m 4 okt. Do t/m zo 13-17u. Prijzen ƒ 10.000 per tekening.

Van der Kaap

Er zweeft een roofvogel. Een reusachtig beeld van Christus schuift van links naar rechts over het scherm. Bombastische filmmuziek zwelt aan. Dan verschijnt Gerald van der Kaap in beeld. Met een baseballpet op zit hij op het strand van Rio zijn kuiten te masseren, terwijl hij de horizon en de laatste badmode in ogenschouw neemt.

De beelden verschijnen in duplo op twee overjarige Philips televisietoestellen. Voor "Kaap' is dit "Total Hoverty' en dat heeft iets met zweven en geluk te maken.

Tien jaar geleden trof ik Van der Kaap bij een oudere collega van hem in New York om wat kneepjes van het vak te leren. Hij had een flinke hoeveelheid boterhammen uit Nederland meegenomen. Genoeg om het minstens een week uit te houden. Wat is er in die tien jaar gebeurd dat Van der Kaap nu bij de gerenommeerde galerie Art & Project/Van Krimpen exposeert? Goed, deze twee samenwerkende galeries doen hun best om bij de tijd te blijven - ook enkele van Kaaps wat bravere generatiegenoten zijn in hun stal opgenomen - maar Van der Kaap zelf lijkt toch meer thuis te horen bij een up-to-date galerie als Torch. “De contacten zijn gelegd op de beurs in Californië,” verklaart Van der Kaap tussen neus en lippen door.

Even later zie ik over het scherm een klein model Mercedes met een Amerikaans nummerbord op een boulevard stoppen. In enkele in het zwart geklede mensen die ook naar de videobeelden kijken, herken ik de passagiers. Ze hebben allemaal wel iets met Kaaps tentoonstelling te maken. “Ik doe nooit iets alleen,” zegt Kaap.

Zijn tentoongestelde fotowerken zien er uiterst verzorgd uit. “Ik gebruik een technische camera maar met dit dingetje, dat iedereen in huis heeft, gaat het ook.” Op een van de foto's is een soort vijfkoppig scheerapparaat te zien. Het blijkt om testbeelden te gaan die computerfirma's gebruiken voor de afstelling. De sterk uitvergrote foto's zijn bevestigd op houten transportkisten, waarmee werk van Kaap van Japan naar Nederland werd vervoerd.

“Ben je al in de "Chill Cave' geweest?” vraagt hij. De ingang van deze "grot met geestverruimende video's' is gelegen voor de borreltafel, waar de galeriehouders zich hebben opgesteld. Twee hostesses begeleiden de nieuwsgierigen de "grot' in. Het lijkt wel een bedenksel van Willem de Ridder. "For adult cave life' waarschuwt een tekst op de muur. Er staan twee guillotine-achtige toestellen opgesteld. Je moet op zacht zwart leer gaan liggen en je hoofd in een gat steken. In een schacht met vier spiegels als wanden is een monitor bevestigd. In een eindeloze vermenigvuldiging is een schokkerig, slecht gemonteerd vakantiefilmpje te zien. Ik hield het snel voor gezien, te kort misschien om even lekker te kunnen "hoveren', maar zonder was het al mooi genoeg.

Art & Project/Van Krimpen, Westersingel 83, Rotterdam. T/m 10 okt. Wo t/m za 13u30-17u30. Prijzen:

Ray Smith

In het toilet van Galerie Barbara Farber hangt de overbekende zeefdruk van Andy Warhol met de koe. Er gaat, net als bij een lopende kraan, een stimulerende werking van uit. Op de een of andere manier hoort deze "Cow' bij de tentoonstelling van de Texaan Ray Smith (1959). Smith exposeert dertig onbekommerde doekjes die de toeschouwer charmeren door hun moedwillige klungeligheid. Op het portret van Tennessee Williams na gaat het om vrouweportretten. Hij schilderde onder meer Maria Callas en Marlene Dietrich. In een Van Gogh-achtige toets zette hij ook revue-artiesten in dierenkostuums neer of beter gezegd, hij vulde ze in, want Smith schildert plaatjes na of combineert ze met elkaar.

De kunstenaar maakt een flinke buiging voor zijn publiek; pakkende onderwerpen, frisse kleuren, echte olieverf op doek en een door de galerie uitgegeven catalogus.

Op de omslag is een portret afgebeeld dat zowel gelijkenis vertoont met galeriehoudster Barbara Farber als met haar New-Yorkse collega Mary Boone. Galeriemedewerker Rob Jurka weet echter vrijwel zeker dat het om de vrouw van de kunstenaar gaat. Ze kijkt vastberaden en volwassener dan de wijze waarop ze geportretteerd is. Een aaneenschakeling van vogeltjes geeft haar contouren aan, maar Smith doet dat zo, dat het lijkt alsof ze in prikkeldraad gewikkeld is.

Toen hij nog zijn eigen galerie had verkocht Rob Jurka vergelijkbare schilderijen van de inmiddels opgedoekte After-Naturegroep voor nog geen tiende van de prijs die de doeken van Smith nu kosten. De indrukwekkende lijst van solo- en groepstentoonstellingen in de catalogus vermeldt dan ook gerenommeerde galeries als Tony Shafrazi, Sperone Westwater en Annina Nosei.

Galerie Barbara Farber, Keizersgracht 265, Amsterdam, t/m 14 oktober. Di t/m za 13-18u. Prijzen variëren tussen $ 5000 en $ 7000. Catalogus ƒ 15.