Vinken bracht Elsevier grote groei; Ondanks falen van grote overnemingen in Nederland

Pierre Vinken wil graag de grootste zijn. De bestuursvoorzitter van het Nederlandse uitgeefconcern Elsevier ziet zijn wens nu in vervulling gaan: na de fusie met de Britse uitgever Reed International komt hij aan het hoofd te staan van één van de grootste uitgeverijen ter wereld, met een geschatte omzet van 7,8 miljard gulden en 25.000 personeelsleden.

Elsevier heeft onder leiding van Vinken al een enorme groei doorgemaakt. De beursgenoteerde onderneming is in tien jaar tijd in waarde zelfs verdrieëndertigvoudigd. De omzet over de eerste helft van dit jaar bedroeg ruim 1,22 miljard gulden, de winst steeg in deze periode met 30,7 procent tot 282,3 miljoen gulden.

De spectaculaire waardestijging is voor een groot deel te danken aan autonome groei, en is gedeeltelijk het gevolg van de vele overnames die Elsevier in de afgelopen jaren heeft gepleegd. Vinken hanteert daarbij de richtlijn dat alleen bedrijven die kunnen bijdragen aan een jaarlijkse concernwinstgroei van 20 procent voor overname in aanmerking komen.

Vinken heeft als bestuursvoorzitter ook tegenvallers moeten incasseren. Zo verzette de Nederlandse uitgeverij Kluwer zich eind jaren tachtig met succes tegen een overnamepoging door Elsevier, door samen te gaan met branchegenoot Wolters en de Amsterdamse uitgeverij buiten te sluiten. Ook het plan om met enkele Nederlandse omroepen en uitgevers een commerciële televisiezender op te richten, werd in 1989 na maanden onderhandelen afgeblazen. Elsevier troostte zichzelf met een minderheidsbelang in RTL4, maar verkocht zijn aandeel dit jaar aan concurrent VNU, omdat Vinken de winstverwachtingen te onzeker vond.

Ook een eerdere poging van Elsevier om aansluiting te krijgen bij een grote Britse uitgever mislukte. Drie jaar geleden kondigde de onderneming verregaande samenwerking aan met het Britse uitgeefconcern Pearson, die - zo verwachtte men - gevolgd zou worden door een fusie. Maar in de maanden daarna steeg de koers van het aandeel Elsevier tot nieuwe hoogten, terwijl de koers van Pearson - evenals de koers van het pond - daalde. Daardoor werd de aandelenruil voor Pearson te kostbaar en bliezen de Britten vorig jaar definitief de zaak af. Ook nu treurde Elsevier niet lang: de onderneming verkocht zijn aandelenpakket Pearson en kocht met de opbrengsten de zeer winstgevende Britse wetenschappelijke uitgeverij Pergamon Press van de nu overleden Robert Maxwell.