PvdA tracht achterban te winnen voor "onze begroting'

DEN HAAG, 17 SEPT. Toen de WAO ter sprake kwam ging PvdA-voorzitter F. Rottenberg vice-premier W. Kok plotseling met "u' aanspreken in plaats van met "je' en "jij'. “Dat onderwerp schept afstand hè”, reageerde de PvdA-leider Kok onmiddellijk. Tijdens dit korte moment kwam op een bijeenkomst die verder vooral eenheid en saamhorigheid uitstraalde, weer de verscheurdheid over de WAO boven die de PvdA vorig jaar aan de rand van de politieke afgrond had gebracht.

Rottenberg leidde gisteren in Den Haag een forum van de PvdA-bewindslieden Kok (financiën), Alders (milieu) en Wallage (onderwijs). Voor een zaal met Kamerleden, bestuurders en ook gewone leden van de PvdA probeerden zij duidelijk te maken waarom de partij verantwoordelijkheid nam voor de eergisteren gepresenteerde begroting. Eerdere "PvdA-briefings' gingen over de milieuconferentie in Rio de Janeiro en het Joegoslavië-beleid.

Kok gaf zijn partij wel nieuwe hoop op een goede afloop van de voor de PvdA zo traumatische WAO-problematiek. Hij constateerde “een cultuuromslag bij de uitvoeringsorganen, de keuringsinstanties, de werkgevers en werknemers en in de huiskamer.” Als het zou lukken het absolute aantal arbeidsongeschikten terug te dringen “zal dat invloed hebben op de wijze waarop de fracties en ook de bewindslieden, minister De Vries en staatssecretaris Ter Veld met de verschillende onderdelen van het wetsontwerp omgaan.”

Rottenberg probeerde de bewindslieden zoveel mogelijk los te weken uit hun gouvernementele rol en jutte hen op om een scherp PvdA-profiel neer te zetten en openlijk te vertellen over de moeilijkheden in het kabinet om een PvdA-beleid te bereiken. De bewindslieden waren er echter nauwelijks toe bereid. Toen hij Kok vroeg of deze in zijn financieel beleid geen trendbreuk had veroorzaakt ten opzichte van het vorige kabinet, antwoordde Kok afstandelijk dat hij het liever had over de mogelijkheden die er lagen toen het kabinet startte in 1989. Pas na lang aandringen van de partijvoorzitter zei Kok dat zijn voorganger Ruding in zijn laatste jaar wel een en ander financieel had weggemoffeld in de begroting. Maar hij voegde zijn achterban onmiddellijk toe: “Tegen het verkiezingsjaar 1994 zal ook bij ons het vlees zwakker worden. Is het niet bij mij, dan wel bij jullie.”

Op zijn beurt moest Kok zijn partijgenoten nog altijd laten wennen aan de gouvernementele rol van de PvdA. De financiële en gouvernementele toon van Kok werd gezet toen hij aan het begin van de avond op verzoek van Rottenberg lange tijd sprak over de toestand op de internationale valutamarkten. In Groot-Brittannië tuimelde op dat moment het pond genadeloos naar beneden. De PvdA-leden zaten plotseling wel heel dicht op de hitte van het internationale kapitaal.

J. Wallage legde het verzamelde PvdA-kader uit dat hij aanvankelijk grote twijfels had over Koks combinatie van een ministerschap op financiën en het partijleiderschap, maar de afgelopen drie jaar was hem gebleken dat daardoor wèl de financiële en economische regie in het kabinet kan worden beheerst. “En als we dat niet hadden, zou het beleid van saneren om ruimte te vinden voor nieuwe investeringen moeilijk te verdedigen zijn.”

Na de presentatie op Prinsjesdag werd de begroting alom getypeerd als “degelijk maar saai” en “kleurloos en neutraal”. Typische PvdA-onderwerpen als de ecotax en het plan-Simons zijn er nauwelijks in te vinden. Ook was er kritiek op de PvdA dat zij had toegelaten dat de inkomensverschillen in Nederland verder zouden groeien in 1993. Maar minister Kok presenteerde de begroting onaangedaan als een echt PvdA-stuk, dat niet geamendeerd hoefde te worden: “Het PvdA-gehalte van de begroting is meer dan een aantal sectoren waar wij onze zin hebben gekregen. Het gaat om het totale beeld, het is ook ònze begroting. Het is ons vertrekpunt, niet om weer nieuwe wensen te gaan formuleren, maar om ons eigen te maken wat er goed aan is. Over anderhalf jaar leggen we ons beleid voor aan de kiezers. En dan zal een betere uitslag volgen dan nu uit de peilingen blijkt.” Bij de uitgang kregen alle bezoekers alvast een exemplaar van de miljoenennota uitgereikt.