Provincies: decentralisatie is mislukking

ARNHEM, 17 SEPT. De provincies beschouwen de onderhandelingen met het kabinet over de vorig jaar voorgenomen overdracht van rijkstaken naar de provincies (de zogenoemde Decentralisatie Impuls) als mislukt.

De provincies verzetten zich tegen de wijze waarop het kabinet een aantal taken van het ministerie van landbouw wil decentraliseren. Het onlangs aangekondigde Groenfonds, bedoeld om het natuurbeheer te financieren, komt hiermee op losse schroeven te staan. Dit heeft de voorzitter van het Interprovinciaal Overleg (IPO), Commissaris van de koningin in Utrecht jhr. drs. P.A.C. Beelaerts van Blokland, vanochtend bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst van het IPO in Arnhem.

In een reactie zegt staatssecretaris De Graaff-Nauta (binnenlandse zaken) dat ze er begrip voor heeft dat het IPO “nu geen ja kan zeggen tegen het akkoord”. Maar de staatssecretaris vindt dat er nu spijkers met koppen moet worden geslagen, omdat er anders extra wordt bezuinigd.

De Graaff-Nauta wil de voorgenomen bezuinigingen van 550 miljoen gulden, die moet worden gerealiseerd door het overhevelen van taken naar provincies en gemeenten, in deze kabinetsperiode absoluut realiseren. Met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het kabinet al een akkoord gesloten over decentralisatie van 17 regelingen, waarmee een bedrag van 340 miljoen gulden is gemoeid.

Beelaerts: “Het laatste voorstel van het kabinet (betrefffende de decentralisatie van een aantal taken van Landbouw; red.) levert geen wezenlijke territoriale decentralisatie op, leidt niet tot versterking van de samenhang in het beleid, kent nauwelijks deregulering, handhaaft dubbel werk en leidt niet tot een heldere taak- en bevoegdhedenverdeling.” Volgens de IPO-voorzitter is er geen sprake meer van de door het kabinet geproclameerde "bestuurlijke vernieuwing'. “Bestuurlijke vernieuwing is immers meer dan het afstoten van kleine onderwerpen zoals de rampenstaven en de Jachtwet.”

De provincies verwijten het kabinet dat het uiteindelijk veel te weinig decentraliseert (“een bijeenraapsel van kleine onderwerpen, variërend van muskutratbestrijding tot provinciale rampstaven”). Breekpunt vormt het besluit van het kabinet over de verzelfstandiging van de Landinrichtingsdienst en de Directie Beheer Landbouwgronden (volgens het kabinet onderdeel van de Decentralisatie Impuls). Beelaerts spreekt van “kuit nog hom”. “Geen functionele decentralisatie, maar ook geen territoriale decentralisatie.” “Het rijk blijft de feitelijke realisatie bepalen en laat de uitwerking en de uitvoering van het beleid niet over aan de provincies.”

Onder deze omstandigheden weigeren de provincies geld te storten in het Groenfonds, het potje dat het kabinet in het leven heeft geroepen voor de financiering van onder meer het Structuurschema Groene Ruimte, het meerjarenprogramma van Landbouw voor de inrichting van landelijk Nederland. De provincies willen het Groenfonds alleen van middelen voorzien als ze meer zeggenschap krijgen over het Fonds dan waartoe het kabinet nu heeft besloten. “Daarmee is niet alleen de decentralisatie-impuls mislukt, maar stelt het kabinet ook de realisatie van het Natuurbeleidsplan (onderdeel van het structuurschema groene ruimte; red.) in de waagschaal”, aldus Beelaerts. “Telkens weer blijkt dat abstracte doelstellingen niet gerealiseerd kunnen worden als de afzonderlijke departementen en dus individuele bewindslieden niet willen meewerken.”